niedziela, 30 listopada 2008

Malina



Malina jako kuzynka jeżyny posiada owoce odznaczające się podobnym kształtem, ale znacznie delikatniejsze. Najpopularniejsze są maliny o barwie czerwonej i malinowej. Spotyka się też odmiany żółtawo kremowe i purpurowoczarne. Maliny owocują od drugiej dekady czerwca do końca lipca. Niektóre odmiany owocują dwukrotnie, latem i jesienią. W ostatnich latach rozpoczęto ponadto uprawę owoców będących skrzyżowaniem jeżyny z maliną, które do dziś nie doczekały się uprawy profesjonalnej. Na razie uprawę tej rośliny można zaliczyć do hobby działkowiczów.
Nasza popularna malina czerwona jest dobrym źródłem witaminy C, zawiera niewielkie ilości witaminy B i związki mineralne takie jak jeżyna. Malina nieco przewyższa jeżynę pod względem zawartości błonnika, odznacza się także wyższą zawartością związków pektynowych i cukrów (glukoza, fruktoza). Swój charakterystyczny przyjemny zapach zawdzięczają maliny zawartości olejków eterycznych, które jednak łatwo ulatniają się podczas gotowania i przygotowywania przetworów.
Walory aromatyczne, smakowe i odżywcze kwalifikują maliny do spożywania na surowo, ale są one też wyjątkowo atrakcyjnym surowcem na przetwory. Stosuje się je do produkcji mrożonek, dżemów, soków, soków na syropie, win owocowych i konfitur. Umiejętnie przyrządzona konfitura z malin jest wyjątkowym przysmakiem. Maliny w postaci suszu są także chętnie wykorzystywane w lecznictwie. Odznaczają się bowiem działaniem ściągającym i napotnym. Suszone maliny, zwłaszcza owoce malin dziko rosnących, są stosowane w leczeniu chorób przeziębieniowych i biegunek.
Przy nabywaniu malin zarówno przeznaczonych do bezpośredniego spożycia, jak i na przetwory musimy zwracać baczną uwagę, aby owoce były zdrowe i suche, o jednolitym zabarwieniu. Nawet najmniejsza ilość pleśni czy pozlepianych owoców dyskwalifikuje całe opakowanie jako surowiec konsumpcyjny. Owoce powinny być wykorzystane w dniu zbioru. Najodpowiedniejszymi opakowaniami dla malin są małe łubianki lub pojemniki tekturowe o pojemności 1/2—1 kg.
Delikatna struktura malin nie zachęca do ich przesypywania. Niemniej przy zakupie trzeba sprawdzić stan spodnich warstw owoców w opakowaniu, aby nie doznać przykrego rozczarowania po przyniesieniu łubianek do domu. Niestety zdarza się nierzadko, że pod pięknie wyselekcjonowanymi malinami wierzchniej warstwy spodnie są spleśniałe.

Jeżyny

Owoce jeżyny zwanej także ożyną lub ostrężycą, blisko spokrewnionej z maliną, pochodzą głównie z roślin dziko rosnących. Pełną dojrzałość konsumpcyjną uzyskują jeżyny w połowie sierpnia i we wrześniu. Jeżyny, zaliczone do owoców jagodowych posiadają jagody złożone z soczystych pestkowców, odznaczające się specyficznym słodko-kwaskowatym smakiem i charakterystycznym połyskiem. Dziko rosnąca jeżyna daje owoc drobny, długości około 1 cm. Znacznie większe i okazalsze są jeżyny odmian uszlachetnionych, szeroko uprawianych w krajach Ameryki, skąd dotarły i do naszej ojczyzny. Instytut Sadownictwa od kilkunastu lat propaguje tę roślinę do upraw profesjonalnych i na mniejszą skalę w ogrodach działkowych i przydomowych. Jeżyna ogrodowa daje corocznie obfity plon. Owoce jej odznaczają się atrakcyjnym smakiem zbliżonym do jeżyny dzikiej. Są jednak trzykrotnie większe i znacznie słodsze.
Owoc jeżyny odznacza się wysoką zawartością karotenów, zawiera także witaminę C, drobne ilości witamin z grupy B. Jeżyny zawierają związki potasu, miedzi, magnezu i szereg innych związków mineralnych. Żelaza, siarki i wapnia jest w nich znacznie więcej niż w innych gatunkach owoców. Niemal cały wapń znajduje się jednak w pestkach, więc najprawdopodobniej w niedużym stopniu może być wykorzystany przez organizm człowieka. Ponadto jeżyny zawierają cukry owocowe, niewielkie ilości pektyn i kwasów owocowych. Jeżyna znajduje zastosowanie zarówno jako owoc spożywany na surowo, jak i surowiec na przetwory. Można je zamrażać, wykorzystywać do przyrządzania soków, kompotów, konfitur, do zabarwiania marmolad i dżemów z innych owoców. Jeżyny można także wykorzystywać do wyrobu win i nalewek. Szczególnie atrakcyjne są likiery jeżynowe.
Przy nabywaniu jeżyn trzeba zwracać uwagę, aby owoce były świeże, równomiernie dojrzałe, jędrne, nie pogniecione, nie zwiędnięte, nie zapleśniałe, wolne od zanieczyszczeń, o barwie czarnej z lekkim odcieniem czerwonym. Najlepiej kupować jeżyny opakowane w niewielkie łubianki. Praktykowany zwyczaj sprzedaży z wiadra lub ze stosu na ladzie nie jest prawidłowy, ponieważ owoce ulegają po-gnieceniu. To samo dotyczy malin i innych delikatnych owoców jagodowych.

Jarzębina

Jarzębina to owoce różnych odmian drzew lub krzewów zwanych jarząbkiem lub jarząbem pospolitym, występującym pospolicie w lasach i zaroślach w Europie, Azji i Afryce Południowej. Uprawia się je także dla celów dekoracyjnych. Owoce jarzębiny
zbiera się w pełni dojrzałe po pierwszych przymrozkach, w końcu. października, a nawet w początkach listopada. Do celów konsumpcyjnych nadają się jedynie owoce z drzew lub krzewów rosnących z dala od arterii komunikacyjnych, z dala od miasta. Jagody z drzew przydrożnych nie nadają się do konsumpcji, są bowiem skażone ołowiem ze spalin samochodowych. Dlatego najlepiej zaopatrywać się w jarzębinę z własnych zbiorów podczas wycieczki za miasto. Jeśli taki wyjazd wypadnie przed przymrozkami trzeba zebrane jagody przemrozić, wkładając do zamrażalnika domowej lodówki na około 6 godzin. Po przemrożeniu owoce tracą niepożądany goryczy bez szkody dla innych składników.
W owocach jarzębiny występuje witamina C, karoteny, antocany, garbniki, węglowodany w postaci cukrów i błonnika oraz pektyny. Ze względu na specyficzne, atrakcyjne walory smakowe jarzębina bywa chętnie wykorzystywana przez przemysł spożywczy, w szczególności do wyrobu wódek gatunkowych i soków. Warto ją także przetwarzać w warunkach go? podarstwa domowego, tak jak czyniły to nasze prababki. One to przyrządzały z jarzębiny znakomitą konfiturę, tak zwaną konfiturę do herbaty. Dobrze ugotowaną konfiturę z jarzębiny uważa się za jeden z bardziej wyrafinowa łych przysmaków. Z jarzębiny łączonej z innymi owocami, a zwłaszcza : jabłkami, można przyrządzać dżemy i soki.
W zależności od smaku rozróżnia się dwa typy owoców jarzębiny: owoce gorzkie pochodzące z drzew jarzębu pospolitego i tak zwane owoce słodkie z innych, uszlachetnionych odmian jarzębu (jarzębina mączna, morawska, domowa). Odmiany te dają z reguły jagody znacznie większe, których średnica dochodzi nawet do 1 cm.

Czarne jagody

Czarne jagody, zwane także borówkami czernicami, rosną dziko w lasach szpilkowych północnej i środkowej Europy i północnej Azji. Dojrzałe jagody pokryte niebieskawym nalotem występują w sprzedaży zwykle w lipcu i sierpniu. Czarne jagody są zasobne w karoteny. Witaminy C jest
w nich niewiele, ale nieco więcej niż w borówkach. Występują w nich także witaminy z grupy B. Jagody zawierają sporo żelaza, dostarczają także pewnych ilości innych składników mineralnych, barwników i garbników. Ze względu na zawartość barwników z przewagą antocjanów i garbników jagody mogą być pożądanym naturalnym barwnikiem win owocowych czerwonych.
Atrakcyjne walory smakowe i wartość odżywcza jagód kwalifikują je zarówno do spożywania na surowo w postaci naturalnej, jak do sporządzania z nich potraw i wyrobu przetworów. Jagody można też suszyć. Susz
! jagodowy stosowany jest do celów leczniczych, przede wszystkim dla dzie-
ci. Wykazuje właściwości bakteriobójcze, bakteriostatyczne i zapierające. Z jagód wyrabiać można także soki pitne, dżemy i mrożonki. Przy zakupie jagód trzeba zwracać uwagę na ich wygląd i woń. Powinny być suche, jednolicie dojrzałe, pokryte niebieskawym nalotem, wolne od zanieczyszczeń, odznaczające się charakterystycznym zapachem. Niedopuszczalna jest zawartość nawet drobnych ilości owoców spleśniałych czy pozle-pianych w grudki. Partię z takimi odznakami trzeba uznać za szkodliwą dla zdrowia.
Od niedawna zaczęto uprawiać uszlachetnioną odmianę czarnej jagody. Krzew ten występuje pod nazwą: borówka wysoka. Uprawia się go powszechnie w Kanadzie i w Stanach Zjednoczonych. W latach siedemdziesiątych borówką wysoką zaczęli interesować się plantatorzy w naszym kraju. Krzew ten traktowany jako nowość-ciekawostka, chętnie jest również uprawiany w ogródkach działkowych. Owoce borówki wysokiej kształtem i zabarwieniem przypominają czarne jagody dziko rosnące. Są jednak znacznie większe. Średnica owoców wynosi około 1 cm, ale często spotyka się owoce znacznie większe. Miąższ owoców borówki wysokiej jest zielonkawobiały. Smak przypomina jagody leśne, choć w dużym stopniu zależy od odmiany. Dotyczy to w szczególności aromatu i słodyczy czy kwasowości. Wartość odżywcza owoców borówki wysokiej jest podobna do wartości jagód leśnych. Duże aromatyczne owoce są chętnie jadane na surowo, stanowią też dobry surowiec przetwórczy i kulinarny.
t

Borówki czarne

Borówki czerwone — brusznice występują w Europie Północnej i Środkowej. Rosną na wrzosowiskach w suchych lasach iglastych. Te drobne kuliste owoce jagodowe uzyskują po dojrzeniu barwę od różowej do ciemnoczerwonej, charakteryzują się cierpko-kwaśnym smakiem, który nie zachęca do konsumpcji owoców na surowo. Borówki są natomiast doskonałym surowcem na przetwory. Przyrządzać z nich można dżemy, kompoty, a nawet konfitury i wina. Owoce te zawierają karoten, drobne ilości witaminy C i witaminy z grupy B oraz takie składniki mineralne, jak: wapń, fosfor, żelazo i magnez. Przy nabywaniu borówek trzeba zwracać uwagę, aby owoce zawierały jak najmniej zanieczyszczeń w postaci owoców niedojrzałych. Owoce powinny być świeże, jędrne, suche, nie uszkodzone, wolne od szkodników, jednolicie dojrzałe.

Berberys

Berberys — owoce krzewu występującego w stanie dzikim w Europie, Azji Środkowej i Południowo-Zachodniej. W niektórych krajach, a zwłaszcza w Hiszpanii i Grecji krzewy berberysu są od dawna uprawiane w
uszlachetnionych odmianach, natomiast w innych, na przykład w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej i w Związku Radzieckim dziko rosnące krzewy berberysu zostały wyplenione i zabroniono ich plantowania w rejonach upraw zbożowych. Na liściach berberysu występuje bowiem rdza zbożowa (w postaci pomarańczowych plamek). Rdza przenosi się na zboża, wyrządzając wielkie szkody uprawom. Owocami berberysu są owalne, ciemno-czerwone jagody zebrane w gronka. Owoce dojrzewają we wrześniu. W pełni dojrzałe wykorzystuje się na przetwory. Owoce przeznaczone do suszenia trzeba zbierać tuż przed osiągnięciem dojrzałości, gdyż w pełni dojrzałe ciemnieją podczas suszenia. Owoce berberysu zawierają cukry owocowe, sporo witaminy C i karotenu. Jagody berberysu są stosowane nie tylko jako surowiec do przetwórstwa owocowego, ale także wykorzystuje się je do celów leczniczych.

Czarny bez

Bez — owoce dziko rosnącego krzewu spotykanego pod nazwami: bzc wina, bzina, bez apteczny. Krzewy bzu czarnego spotyka się we wszystkich niemal krajach Europy Środkowej i Południowej. Owoce bzu zebrane w baldachy dojrzewają najczęściej na przełomie sierpnia i września. W tym okresie trzeba je zbierać, obcinając wraz z baldachami. Do celów konsumpcyjnych nadają się jedynie owoce nie skażone spalinami samochodowymi, a wiec rosnące z dala od ruchliwych arterii komunikacyjnych. Ścinać należy baldachy z owocami w pełni dojrzałymi, zabarwionymi na kolor fiotetowo-czarny. Owoców czarnego bzu nie jada się na surowo. Używa się ich do wyrobu soków, przecierów i win owocowych oraz do barwienia win z innych owoców. Można je także suszyć. Soki i susz oraz przeciery bywają wykorzystywane przede wszystkim do celów leczniczych. Owoce bzu zawierają szereg cennych dla organizmu związków, takich jak antocjany, kwasy organiczne, karoteny, garbniki, witaminy grupy B, witaminę C oraz znaczne ilości błonnika. Działają one napotnie i moczopędnie oraz przeczyszczające. Owoce przeznaczone na przetwory powinny być jednolicie dojrzałe, suche, zdrowe, nie uszkodzone. Należy je przerabiać tuż po zbiorze. Czarny bez odznacza się swoistym smakiem słodko-kwaśnym i lekko mdłym oraz specyficzną wonią.

AGREST

Agrest należy do stosunkowo najmłodszych roślin uprawnych. Pierwsze wzmianki o tej roślinie pochodzą dopiero z XIII wieku. Dziś krzew ten jest uprawiany nie tylko w Europie,
ale także w Azji, Ameryce i Afryce. Obecnie znanych jest ponad 50 odmian agrestu. Do ważniejszych uprawianych w Polsce zalicza się: Butelkowy zielony, Triumf biały i czerwony. Agrest jest stosunkowo zasobny w witaminę C, karoten błonnik i pektyny. Zawiera ponadto kwasy organiczne, cukry owocowe, nieco witamin z grupy B oraz takie składniki mineralne, jak: wapń, fosfor, żelazo. Warto przy tym podkreślić, że podobnie jak inne owoce, najwyższą wartością odznacza się agrest w pełni dojrzały. Tylko taki nadaje się do konsumpcji na surowo. Z tych samych powodów warto z dojrzałych owoców agrestu przygotowywać przetwory, chociaż zwyczajowo wiele gospodyń, a i przemysł spożywczy wykorzystuje na przetwory chętnie owoce niezupełnie dojrzałe. Agrest jest w Polsce szczególnie ceniony jako surowiec na przetwory, niestety rzadko spożywa się go na surowo. Owoce przeznaczone do spożycia i na przetwory powinny być zdrowe (porażone chorobami grzybowymi nie nadają się do celów spożywczych), czyste, odpowiednio dojrzałe, o jednakowym zabarwieniu skórki (w zależności od gatunku: zielone, białe, żółte lub czerwone) i wyrównanej wielkości.

NAPÓJ JABŁKOWO-MLECZNY

1/2 szklanki przecieru jabłkowego, 11/2 szklanki mleka, 1/2 szklanki słodkiej śmietanki, 1 opakowanie cukru wanilinowego, 2 łyżki cukru. Przecier jabłkowy i śmietankę oziębić w lodówce. Mleko zagotować z cukrem, ostudzić, oziębić w lodówce. Przecier i śmietankę zmiksować z oziębionym mlekiem. Wyporcjować do niskich, szerokich szklanek. Od razu podawać.

NAPÓJ JABŁKOWY

1 kg jabłek (antonówka, reneta), 1 butelka wody mineralnej, 1 łyżeczka koncentratu róży lub sorbowitu, lód konsumpcyjny. Jabłka umyć, obrać, pokrajać w ćwiartki, wykrawając gniazda nasienne. Wycisnąć sok w sokowirówce. Uzyskany sok wymieszać z koncentratem róży lub sorbowitem, wyporcjować do szklanek, dopełnić wodą mineralną (oziębioną w lodówce). Do każdej szklanki włożyć 1—2 kawałki lodu konsumpcyjneg

NAPÓJ JEŻYNOWO- -JABŁKOWY

40 dag jabłek papierówek, 40 dag jeżyn, 1 szklanka wody mineralnej, 3 łyżki cukru, lód konsumpcyjny. Jeżyny przebrać, umyć, osaczyć. Jabłka umyć, pokrajać w cząstki. Z przygotowanych owoców wycisnąć sok w sokowirówce, wymieszać z cukrem pudrem i wodą mineralną. Podawać zaraz po przyrządzeniu, wkładając do każdej szklanki 1—2 kawałki lodu konsumpcyjnego.

NAPÓJ JEŻYNOWO- -MLECZNY

50 dag jeżyn, 2 szklanki mleka, 1 żółtko, 2—3 łyżki cukru. Mleko zagotować z cukrem, ostudzić, oziębić w lodówce. Jeżyny przebrać, umyć, osaczyć, przetrzeć przez sito. Przecier połączyć z żółtkiem i mlekiem, ubijając szybkimi ruchami trze-paczki lub zmiksować. Wyporcjować do niskich, szerokich szklaneczek i od razu podawać.

NAPÓJ JEŻYNOWO--PORZECZKOWY (MALINOWY)

30 dag jeżyn, 15 dag czarnych lub czerwonych porzeczek, 3 łyżki cukru pudru, 2 szklanki wody mineralnej. Wodę mineralną oziębić w lodówce. Owoce przebrać, umyć, oczyścić z szypułek i przetrzeć przez sito. Przecier wymieszać z cukrem pudrem, wyporcjować do szklanek, dopełnić oziębioną wodą mineralną. Do każdej szklanki można dodatkowo włożyć po kawałku lodu konsumpcyjnego.

NAPÓJ JEŻYNOWY

40 dag jeżyn, 2—3 łyżki cukru pudru, 2 szklanki wody mineralnej, lód konsumpcyjny. Wodę mineralną oziębić w lodówce. Jeżyny przebrać, umyć, osaczyć, przetrzeć przez sito. Przecier wymieszać z cukrem pudrem, wyporcjować do szklanek, uzupełnić wodą mineralną. Do każdej porcji włożyć kawałek lodu konsumpcyjnego.

NAPÓJ Z CZARNYCH JAGÓD l TRUSKAWEK (POZIOMEK) ŚMIETANKOWY

30 dag czarnych jagód, 15 dag truskawek lub poziomek, 1 szklanka maślanki, 1 szklanka słodkiej śmietanki, 2—3 łyżki cukru. Owoce przebrać, umyć, osaczyć, oczyścić z szypułek, włożyć do dzbanka, dodać cukier, maślankę i śmietankę. Składniki zmiksować. Napój wyporcjować do małych szklaneczek i od razu podawać, wkładając do każdej porcji po kawałku lodu konsumpcyjnego.

NAPÓJ Z CZARNYCH JAGÓD MLECZNY

40 dag czarnych jagód, 2 szklanki mleka, 2 łyżki cukru, 1/2 szklanki słodkiej śmietanki. Jagody przebrać, umyć, osaczyć. Mleko i śmietankę oziębić w lodówce. Do dzbanka wsypać jagody, dodać mleko, cukier i śmietankę. Zmiksować, od razu wyporcjować do małych szklaneczek i podawać.

NAPÓJ GRUSZKOWO- -MLECZNY

40 dag gruszek, 20 dag truskawek mrożonych, 3 łyżki cukru, 1 szklanka mleka. Zamrożone truskawki przebrać, opłukać, osaczyć. Gruszki umyć, obrać, pokrajać w cząstki, wykrawając gniazda nasienne. Wkładać do zimnej, lekko zakwaszonej wody, żeby nie ściemniały. Zagotować szklankę wody z cukrem. Do wrzątku włożyć gruszki, ugotować pod przykryciem do miękkości. Połowa płynu powinna odparować w trakcie gotowania. Ostudzić, oziębić w lodówce. Mleko zagotować, ostudzić, oziębić. Ugotowane gruszki wraz z płynem zmiksować z dodatkiem mleka i truskawek. Od razu wypor-cjować do niewielkich szklaneczek i podawać.

NAPÓJ CYTRYNOWY

2 cytryny (15—20 dag), 5 łyżek cukru, 3 szklanki wody. Cytryny umyć starannie mydłem, opłukać, osuszyć. Zetrzeć odrobinę skórki cytrynowej (V6 łyżeczki), wsypać do wody, dodać cukier, zagotować, ostudzić, oziębić w lodówce.1/2 cytryny pokrajać w plasterki, a następnie w pół-lub ćwierć krążki. Z pozostałych cytryn wycisnąć sok, dodać do oziębionej wody. Pokrajaną cytrynę wyporcjować do szklaneczek, zalać przygotowanym napojem, od razu podawać.

NAPÓJ BRZOSKWINIOWO--POZIOMKOWY ZE ŚMIETANKĄ

50 dag brzoskwiń, 10 dag poziomek, 1 szklanka słodkiej śmietanki, 2 łyżki cukru. Składniki oziębić w lodówce. Poziomki przebrać, umyć, osaczyć. Brzoskwinie umyć, wydrylować, włożyć do dzbanka, dodać poziomki, cukier i śmietankę. Zmiksować i od razu podawać w niewielkich szklaneczkach.

NAPÓJ BRZOSKWINIOWO- -MLECZNY

50 dag brzoskwiń, 2 szklanki mleka, 2—3 łyżki cukru. Owoce umyć, osuszyć, przekrajać na połówki, wydrylować. Zagotować około % szklanki wody z dodatkiem cukru. Do wrzątku włożyć wydrylowane owoce, zagotować pod przykryciem. Utrzymywać chwilę w stanie wrzenia. Odstawić, ostudzić, oziębić w lodówce. Mleko przegotować, ostudzić i także oziębić. Połączyć ugotowane brzoskwinie (wraz z sokiem) z mlekiem. Zmiksować. Wyporcjować do niskich, szerokich szklanek i od razu podawać.

NAPÓJ ANANASOWO -ŚMIETANKOWY

1 puszka (około 30 dag) soku ananasowego, 15—20 dag poziomek, V4 szklanki słodkiej śmietanki, 1 żółtko, lód konsumpcyjny. Poziomki przebrać, umyć, osaczyć, wsypać do dzbanka, dodać sok ananasowy, śmietankę i żółtko. Zmiksować. Wyporcjować do wysokich kieliszków lub małych szklaneczek, wkładając do każdej porcji po kawałku lodu konsumpcyjnego. Od razu podawać.

NAPÓJ AGRESTOWO--MALINOWY (POZIOMKOWY)

40 dag dojrzałego agrestu. 15 dag malin lub poziomek, 2—3 łyżki cukru, 1 szklanka wody mineralnej, lód konsumpcyjny.
Owoce przebrać, umyć. Agrest oczyścić z resztek dna kwiatowego. Zagotować wodę z dodatkiem cukru. Do wrzątku wsypać agrest, przykryć, doprowadzić do ponownego zawrzenia i od razu odstawić z ognia. Maliny przetrzeć przez sito (poziomek nie trzeba przecierać), dodać do ostudzonego agrestu, zmiksować. Podawać w niskich szklankach, wkładając do każdej porcji kawałek lodu konsumpcyjnego.

NAPÓJ AGRESTOWO- -OGÓRKOWY

40 dag dojrzałego agrestu, 20 dag świeżych ogórków, 3 łyżki drobno posiekanego koperku, 2 żółtka, sól, pieprz, cukier. Agrest i ogórki umyć, agrest oczyścić z resztek dna kwiatowego i z szypułek, opłukać, ogórki cienko obrać, pokrajać. Ogórki wraz z agrestem włożyć do pojemnika, dodać żółtka, zmiksować, przyprawić do smaku solą, cukrem i pieprzem. Oziębić w lodówce i podawać w niewielkich szklaneczkach.

NAPÓJ AGRESTOWO-PORZECZKOWY

30 dag dojrzałego agrestu, 15 dag czarnych porzeczek, 2 szklanki wody, 2 łyżki cukru.
Wodę przegotować z cukrem, ostudzić, oziębić w lodówce. Owoce umyć, agrest oczyścić z resztek dna kwiatowego, porzeczki oberwać z szypułek. Z przygotowanych owoców wycisnąć sok w sokowirówce, wymieszać z oziębioną wodą z cukrem. Podawać w niewielkich szklaneczkach. Owoce można też zalać ocukrzoną wodą i zmiksować.

ANGIELSKA SAŁATKA ZE ŚLIWEK

50 dag śliwek, 30 dag sera twarogowego, 4 łyżki oliwy lub oleju, sok z cytryny lub zaprawa cytrynowa, sól, pieprz, 4 łyżki posiekanej zielonej pietruszki. Śliwki umyć, oddzielić pestki. Połówki śliwek wrzucić na wrzącą, lekko osoloną wodę. Zagotować, odcedzić, ostudzić, wymieszać z oliwą i skropić sokiem z cytryny. Ser twarogowy pokroić w kostkę, wymieszać ze śliwkami, przyprawić do smaku solą i pieprzem. Sałatkę ułożyć na półmisku, na listkach zielonej sałaty, posypać zieloną pietruszką, ozdobić cząstkami pomidorów. Podawać na śniadanie lub kolację z dodatkiem pieczywa.

SAŁATKA Z JABŁEK l Z CHRZANU

50 dag jabłek, 3 łyżki utartego chrzanu, 3—4 jaja ugotowane na twardo, 3/i szklanki gęstej śmietany, sok z cytryny, sól, cukier. Jabłka umyć, cienko obrać, utrzeć na tarce z dużymi otworami lub pokrajać w cienki makaronik. W trakcie rozdrabniania skraplać sokiem z cytryny. Rozdrobnione jabłka od razu wymieszać z utartym chrzanem i śmietaną, przyprawić do smaku solą i odrobiną cukru. Sałatkę wyłożyć na salaterkę, obłożyć dookoła ćwiartkami jaj. Nieco inną sałatkę uzyskamy, łącząc utarte jabłka z jajami pokrajanymi w drobną kostkę. W tym przypadku warto dodać do sałatki 1 łyżkę musztardy lub nieco pieprzu. Wyłożoną na salaterkę sałatkę posypać drobno pokrajanym szczypiorkiem. Podawać zaraz po przyrządzeniu z dodatkiem pieczywa. Polecamy na kolację.

SAŁATKA Z OWOCÓW MANGO

1/2 litra kompotu z mango, sok z cytryny lub zaprawa cytrynowa, 1 jabłko, 3 dag łuskanych orzechów włoskich, 2—3 łyżki koniaku, 2 żółtka. Odcedzić syrop z kompotu (około 1 szklanki), zagotować. Żółtka lekko podbić. Gorący syrop wlewać stopniowo do żółtek, równomiernie ubijając. Następnie sos podgrzewać na małym ogniu w naczyniu ustawionym na płytce ochronnej. Uważać, żeby się nie zagotował. Gdy zgęstnieje, odstawić, ostudzić. Odcedzone z zalewy owoce pokrajać w cząstki, ułożyć w salaterce. Jabłko umyć, obrać, pokrajać w cienki makaronik. W trakcie krajania skraplać sokiem z cytryny. Owoce mango posypać rozdrobnionym jabłkiem, skropić koniakiem, polać ostudzonym sosem, posypać posiekanymi orzechami. Podawać po oziębieniu w lodówce.

SAŁATKA Z JABŁEK W GALARECIE

50 dag jabłek, 5 dag łuskanych orzechów włoskich, 10 dag cukru, 1/2 szklanki soku surówkowego malinowego, % szklanki wody, 1/2 łyżeczki żelatyny, 10 dag śliwek suszonych. Śliwki umyć i namoczyć. Nazajutrz wydrylować i pokrajać na połówki. Jabłka umyć, obrać, utrzeć na tarce z dużymi otworami, skropić sokiem z cytryny i wymieszać ze śliwkami. Owoce wyłożyć na salaterkę. Żelatynę wymieszać z zimną wodą i pozostawić na 20 minut. Zagotować 3/4 szklanki wody, dodać odciśniętą żelatynę, mieszając rozpuścić, zagotować, dolać sok surówkowy. Przygotowaną galaretką zalać jabłka, ostudzić, przykryć, wstawić do lodówki, pozostawić do zestalenia. Przed podaniem ozdobić orzechami i ozdobnie pokrajanymi śliwkami.

SAŁATKA Z JABŁEK

60 dag jabłek, 10 dag łuskanych orzechów włoskich, sok z cytryny lub koncentrat róży, 1 paczka cukru wanilinowego, 3 łyżki cukru, 1 łyżka posiekanej skórki pomarańczowej smażonej w cukrze, % szklanki słodkiej śmietanki lub jogurtu. Jabłka umyć, obrać, pokrajać na cząstki, wykroić gniazda nasienne. Ugotować, wrzucając do wrzącej wody, odcedzić. Wyłożyć na salaterkę, skropić sokiem z cytryny, posypać połową cukru pudru. Orzechy posiekać drobno, pozostawiając kilka połówek do dekoracji. Jabłka posypać orzechami i posiekaną skórką. Śmietankę wymieszać z pozostałym cukrem i cukrem wanilinowym. Sosem tym polać sałatkę. Oziębić w lodówce. Zamiast śmietanki można użyć jogurtu.

SAŁATKA Z GRUSZEK l JABŁEK

30 dag jabłek, 30 dag gruszek, 1/2 szklanki nektaru porzeczkowego, 1 łyżeczka koncentratu róży, 1/2 szklanki śmietanki kremówki, 3 łyżki cukru pudru. Gruszki umyć, obrać, przekrajać na połówki, wykroić gniazda nasienne i obgotować, wrzucając na wrzącą wodę. Jabłka umyć, obrać, pokrajać w kostkę, oprószyć cukrem i wymieszać z koncentratem. Ostudzone gruszki pokrajać w paski, dodać do jabłek. Owoce wymieszać z nektarem, wyłożyć na salaterkę i polać śmietanką. Podawać zaraz po przyrządzeniu.

SAŁATKA Z GRUSZEK

50 dag gruszek, 4 łyżki cukru pudru, '/z cytryny, 1 paczka cukru wanilinowego, 1 szklanka mleka, 2 żółtka. Gruszki umyć, obrać, przekrajać na połówki, wykroić gniazda nasienne, wrzucić na wrzącą wodę, obgotować, odcedzić, ostudzić. Ułożyć dekoracyjnie w salaterce, posypać 2 łyżkami cukru pudru, skropić sokiem z cytryny. Żółtka utrzeć z pozostałym cukrem i cukrem wanilinowym. Zagotować mleko, wrzątek wlewać powoli do żółtek, mieszając. Przygotowanym sosem zalać gruszki. Podawać na gorąco lub po oziębieniu.

SURÓWKA JESIENNA

40 dag śliwek węgierek, 50 dag dojrzałych jabłek kronselek, 10 dag włoskich orzechów, 3 żółtka, 1 szklanka słodkiej śmietanki, 1 opakowanie cukru wanilinowego, 3—4 łyżki cukru. Owoce umyć. Żółtka ubić z cukrem do białości. Zagotować śmietankę i gorącą wlewać do żółtek, cały czas mieszając trzepaczką. Nie przerywając mieszania podgrzewać śmietankę z żółtkami w rondelku ustawionym na płytce ochronnej na małym ogniu, aż sos zgęstnieje. Nie wolno go zagotować, Gęsty sos odstawić, ostudzić, oziębić, wymieszać z cukrem wanilinowym. Jabłka obrać, utrzeć szybko na tarce z dużymi otworami. Ód razu wymieszać z sosem. Śliwki wydrylować, pokrajać wzdłuż na paseczki. Orzechy posiekać, śliwki i połowę orzechów wymieszać z jabłkami i sosem, wyłożyć na salaterkę, posypać orzechami, oziębić. Surówkę dla dorosłych można skropić rumem lub koniakiem.

SURÓWKA Z WIŚNI

40 dag wiśni (szklanki, łutówki), 3—4 łyżki cukru pudru, '/s szklanki słodkiej śmietanki, 1 łyżeczka mąki, 2 łyżki mleka, 2 łyżki obranych ze skórki i posiekanych midgałów, 1 opakowanie cukru wanilinowego. Wiśnie umyć, osaczyć, wydrylować. Mąkę wymieszać z mlekiem, śmietankę zagotować z cukrem. Do wrzącej śmietanki wlać mleko z mąką mieszając drewnianą łyżką lub trze-paczką. Sos zagotować, ostudzić, wymieszać z cukrem wanilinowym, a następnie z wiśniami i migdałami. Przykryć i oziębić w lodówce.

SURÓWKA KARNAWAŁOWA

2 jabłka, 15 dag brzoskwiń lub moreli z kompotu, 10 dag konfitur wiśniowych lub malinowych, 2 pomarańcze, 2 banany, 4 łyżki cukru, 1 szklanka białego wytrawnego wina, 2 kieliszki koniaku, sok z cytryny do smaku. Owoce umyć, obrać. Banany pokrajać w plasterki, pomarańcze w ćwierć krążki, jabłka w słupki, skraplając sokiem z cytryny. Odcedzone z kompotu brzoskwinie lub morele pokrajać w cząstki. Przygotowane owoce wymieszać z cukrem, ułożyć w ładnej, najlepiej kryształowej salaterce i polać równomiernie winem wytrawnym wymieszanym z konfiturą i koniakiem. Gotową sałatkę wstawić do lodówki, doskonale oziębić.

SURÓWKA Z OWOCÓW MIESZANYCH Z RODZYNKAMI

2—3 jabłka (najlepiej renety), sok z 1/2 cytryny, 2 małe lub 1 duża pomarańcza, 3 dag rodzynków, 3 dag migdałów, 2 żółtka, % szklanki mleka, 2 łyżki koniaku, 3 łyżki cukru. Rodzynki umyć, przebrać. Migdały sparzyć wrzącą wodą, obrać ze skórki i posiekać. Żółtka utrzeć do białości z 2 łyżkami cukru, zalać gorącym mlekiem, szybko wymieszać, mieszając podgrzewać na parze kilka minut. Gdy sos zgęstnieje, odstawić, ostudzić i wymieszać z koniakiem. Jabłka umyć, obrać i pokrajać w drobny makaronik, skraplając sokiem z cytryny. Przygotowane jabłka posypać pozostałym cukrem i wymieszać z sosem. Pomarańczę umyć, obrać, pokrajać w plasterki, a następnie w małe trójkąciki i dodać do jabłek. Przygotowaną surówkę wyłożyć na salaterkę, posypać rodzynkami i posiekanymi migdałami.

SURÓWKA ZE ŚLIWEK

50 dag śliwek, 5 dag orzechów lub fistaszków, skórka cytrynowa lub pomarańczowa, sok z cytryny lub zaprawa cytrynowa, 1/2 szklanki śmietanki, 3 łyżki cukru. Śliwki umyć, osuszyć. Przekrajać każdą wzdłuż, usunąć pestki. Połówki śliwek pokrajać w cząstki, skraplając w trakcie krajania sokiem z cytryny i wymieszać ze skórką cytrynową lub pomarańczową, drobno posiekanymi orzechami lub fistaszkami i ze śmietanką. Przyprawić do smaku cukrem. Podawać zaraz po przyrządzeniu.

SURÓWKA ZE ŚLIWEK JAKO DODATEK DO POTRAW

50 dag śliwek, 2—3 cebule, 4 łyżki posiekanej zielonej pietruszki, 1 łyżka musztardy, 3 ząbki czosnku, 1/z szklanki majonezu, 2 łyżki posiekanych orzechów, sól, pieprz oraz cukier do smaku, sok z cytryny lub zaprawa cytrynowa. Cebulę obrać, opłukać, posiekać. Śliwki umyć, usunąć pestki. Połówki śliwek pokrajać w cząstki, skropić sokiem z cytryny. Czosnek posiekać, rozetrzeć z solą,'wymieszać z musztardą, połączyć z majonezem i zieloną pietruszką. Przygotowany sos wymieszać ze śliwkami, cebulą i orzechami. Przyprawić do smaku solą, cukrem i pieprzem. Podawać jako dodatek do potraw.

SURÓWKA ZE ŚLIWEK MROŻONYCH

40 dag mrożonych śliwek, 2—3 łyżki cukru, 1/2 szklanki śmietanki, 1 kieliszek rumu lub spirytusu, 1 paczka cukru wanilinowego, 5 dag posiekanych orzechów lub migdałów, 1 jabłko. Zamrożone śliwki umyć, zalać wodą, gdy rozmarzną - - odcedzić. Usunąć pestki, przekrawając śliwki wzdłuż, następnie pokrajać je w paski, przesypać cukrem i wymieszać ze śmietanką. Umyte jabłko obrać, pokrajać w cienkie paski, wymieszać ze śliwkami. Dodać rum lub spirytus (można też wykorzystać nalewkę śliwkową), cukier wanilinowy. Wyłożyć surówkę na salaterkę i suto posypać lekko zru-mienionymi, posiekanymi orzechami. Orzechy rumienić w piekarniku (rozsypane cienką warstwa na blasze) lub na patelni. W tym ostatnim przypadku stale mieszać.
Według podanego przepisu przygotowuje się też surówkę ze świeżych śliwek.

SURÓWKA Z SUSZONYCH ŚLIWEK

20 dag suszonych śliwek, 15 dag jabłek, sok z cytryny lub koncentrat róży, 2 żółtka, 2 łyżki cukru pudru. Śliwki umyć i namoczyć. Po kilku godzinach usunąć pestki i pokrajać śliwki w paski. Jabłka umyć, obrać i pokrajać w paski, skrapiając kwasem, żeby nie ściemniały, a następnie połączyć ze śliwkami i wymieszać z ubitymi żółtkami. Surówkę doprawić do smaku cukrem. Żółtka można rozprowadzić kilkoma łyżkami skondensowanego mleka.

SURÓWKA MIESZANA Z MROŻONYCH OWOCÓW

20 dag mrożonych truskawek, 20 dag mrożonych czarnych jagód lub porzeczek, 20 dag mrożonego agrestu, 3—4 łyżki cukru, 1/2 szklanki śmietanki, 1/2 kieliszka koniaku. Zamrożone owoce opłukać na sicie, wyłożyć do salaterki, skropić równomiernie koniakiem, posypać cukrem pudrem, przykryć i pozostawić w dolnej części lodówki do rozmrożenia. Przed podaniem wymieszać ze śmietanką. Przed dodaniem śmietanki można odcedzić wydzielony pod wpływem cukru sok i wykorzystać go do surówkowego napoju. Surówkę należy podawać bezpośrednio po dodaniu śmietanki.

SURÓWKA Z MROŻONYCH TRUSKAWEK W SOSIE WANILIOWYM

40 dag mrożonych truskawek, 1 szklanka mleka, 1 żółtko, 4 łyżki cukru, 1 paczka cukru wanilinowego, 2 łyżki cukru pudru.

Zamrożone truskawki wysypać na sito, opłukać, osaczyć, przełożyć do miseczki, posypać 2 łyżkami cukru pudru, przykryć. Ustawić w dolnej części lodówki do rozmrożenia. Żółtko utrzeć z cukrem do białości. Mleko zagotować i gorące wlewać stopniowo do żółtka, ubijając trzepaczką. Przygotowany sos podgrzewać w kąpieli wodnej, ciągle mieszając, aż do zgęstnienia. Gdy zgęstnieje, odstawić, wymieszać z cukrem wanilinowym, ostudzić. Sok, który wydzielił się z truskawek w czasie rozmrażania odcedzić i wykorzystać do przygotowania napoju. Truskawki ułożyć w salaterce, zalać ostudzonym i oziębionym sosem. Podawać na deser.

SURÓWKA Z POZIOMEK LUB TRUSKAWEK

40 dag poziomek lub truskawek, 3 białka, 2 łyżeczki żelatyny, kilka łyżek wody, 10 dag cukru. Żelatynę wymieszać z kilkoma łyżkami zimnej wody i pozostawić na 20 minut. Białka ubić na szytwną pianę. Pod koniec ubijania dodawać po łyżce cukier. Żelatynę podgrzewać na wolnym ogniu, mieszając do zawrzenia. Gdy zawrze, odstawić, przestudzić i ubijając wlać do przygotowanej piany. Dodać uprzednio umyte i osaczone poziomki, lekko wymieszać, wyłożyć na salaterkę i pozostawić w lodówce do zastygnięcia. Surówkę można podawać z dodatkiem słodkiej śmietanki.

SURÓWKA Z POZIOMEK LUB TRUSKAWEK

40 dag poziomek lub truskawek, 3 białka, 2 łyżeczki żelatyny, kilka łyżek wody, 10 dag cukru. Żelatynę wymieszać z kilkoma łyżkami zimnej wody i pozostawić na 20 minut. Białka ubić na szytwną pianę. Pod koniec ubijania dodawać po łyżce cukier. Żelatynę podgrzewać na wolnym ogniu, mieszając do zawrzenia. Gdy zawrze, odstawić, przestudzić i ubijając wlać do przygotowanej piany. Dodać uprzednio umyte i osaczone poziomki, lekko wymieszać, wyłożyć na salaterkę i pozostawić w lodówce do zastygnięcia. Surówkę można podawać z dodatkiem słodkiej śmietanki.

SURÓWKA Z POMARAŃCZY l JABŁEK

40 dag pomarańczy, 20 dag jabłek, 3 dag orzechów, 2 łyżki cukru, 2 żółtka, V: szklanki mleka lub śmietanki, 2 łyżki koniaku lub araku. Orzechy posiekać, zrumienić. W trakcie ogrzewania często mieszać. Ostudzić. Owoce umyć, oziębić w lodówce. Żółtka utrzeć z cukrem do białości. Zagotować mleko i gorące stopniowo wlewać do żółtek, ciągle mieszając. Otrzymany sos ogrzewać na małym ogniu (w rondelku ustawionym na płytce ochronnej), mieszając aż do zgęstnienia. Uważać, żeby się nie zagotował. Gdy zgęstnieje, odstawić, ostudzić, oziębić w lodówce i wymieszać z alkoholem. Pomarańcze obrać, oczyścić z białej skórki, pokrajać w paski i od razu wymieszać w salaterce z sosem. Jabłka obrać, pokrajać w drobną kostkę. W miarę krajania łączyć z pomarańczami. Surówkę posypać orzechami lub migdałami i od razu podawać. Dla dzieci przygotować surówkę bez alkoholu.

SURÓWKA Z POZIOMEK Z MALINAMI

20 dag poziomek, 20 dag malin, 1 łyżka cukru pudru, % szklanki śmietanki kremówki, l łyżki araku, 1Vi łyżki likieru wiśniowego. Owoce przebrać, umyć, starannie osaczyć i wsypywać po trosze do salaterki. Każdą warstwę posypać cukrem pudrem i skropić równomiernie likierem i arakiem. Przykryć i pozostawić na godzinę w lodówce. Przed podaniem polać śmietanką albo obłożyć śmietanką ubitą na krem.

SURÓWKA Z POMARAŃCZY

50 dag pomarańczy, 1 banan, 1 łyżka obranych ze skórki i drobno posiekanych migdałów, 2 łyżki cukru pudru, 10 dag mrożonych truskawek lub malin. Pomarańcze i banan umyć, osuszyć, obrać ze skórki, włożyć do miski, przykryć, oziębić w lodówce. Owoce mrożone opłukać, wsypać do miski, posypać cukrem, przykryć i pozostawić do rozmrożenia. Pomarańcze pokrajać na ćwierć krążki, banan pokrajać w kostkę. Rozdrobnione owoce włożyć do salaterki, posypać cukrem pudrem i migdałami, a następnie obłożyć rozmrożonymi truskawkami lub malinami i polać sokiem, który się wydzielił podczas rozmrażania.

SURÓWKA Z OWOCÓW MIESZANYCH Z WINOGRONAMI

2 jabłka, 30 dag śliwek, 1 gruszka, cytryna, 10 dag winogron, 5 dag migdałów,
2 żółtka, 2—3 łyżki cukru, 1 i 1/2 szklanki śmietanki, 10 dag jeżyn. Owoce umyć, osuszyć. Żółtka utrzeć z cukrem do białości, podgrzewać na parze mieszając i dodawać po trochu słodką śmietankę. Śliwki wydrylować i pokrajać w drobne cząsteczki. Jabłka i gruszki obrać i pokrajać w słupki. W trakcie krajania skrapiać sokiem z cytryny. Pokrajane owoce wymieszać z winogronami (pokrajanymi wzdłuż na połówki), lekko oprószyć cukrem, wyłożyć na salaterkę, polać sosem, ozdobić jeżynami i migdałami.

SURÓWKA Z OWOCÓW MIESZANYCH

40 dag jabłek (antonówka, reneta), 20 dag śliwek, 5 dag orzechów lub migdałów, 1 i 1/2 szklanki śmietany, 3 łyżki cukru, 1 paczka cukru wanilinowego. Owoce umyć, jabłka wraz ze skórką pokrajać w makaronik, każdą warstwę posypywać cukrem. Śliwki wydrylować i pokrajać w paski. Orzechy lekko podrumienić w piekarniku, posiekać. Wymieszać wszystkie składniki ze śmietaną i cukrem wanilinowym. Podawać zaraz po przyrządzeniu lub po oziębieniu.

SURÓWKA Z MELONA Z POZIOMKAMI

1 mały melon (wagi około 60 dag), 15—20 dag ogrodowych poziomek, 3 łyżki cukru pudru, szklanki słodkiej śmietanki kremówki ubitej na pianę. Poziomki przebrać, umyć i pozostawić na sicie, aby ociekły. Melon umyć, obrać ze skórki, przekrajać na pół, odrzucić ziarna. Oczyszczony miąższ pokrajać w drobną kostkę i ułożyć wzdłuż brzegu salaterki lub okrągłego półmiska tak, aby w środku pozostało puste miejsce. Melon posypać połową cukru pudru. Pozostały cukier wymieszać z ubitą śmietanką. Na środku półmiska umieścić spiętrzone poziomki i ozdobnie przykryć je ubitą śmietaną. Podawać po oziębieniu w lodówce.

SURÓWKA Z MELONA

1 melon (wagi około 80 dag), 10 dag cukru pudru, 2 małe kieliszki wermutu. Melon umyć, obrać ze skórki, przekroić i usunąć pestki. Oczyszczone połówki pokrajać na ćwiartki, a następnie w plasterki lub w kostkę i posypać cukrem. Naczynie z melonem dokładnie przykryć i oziębić w lodówce. Tuż przed podaniem skropić wermutem. Niektórzy lubią surówkę z melona oproszoną drobno zmielonym pieprzem. Dodatek wermutu nie jest niezbędny.

SURÓWKA Z OWOCÓW MANGO

60—70 dag owoców mango, 2—3 łyżki cukru pudru, 2 łyżki koniaku lub rumu, sok cytrynowy lub sok z porzeczek białych, 3 dag migdałów. Migdały sparzyć wrzącą wodą, obrać ze skórki, pokrajać w paski. Mango umyć bardzo starannie, najlepiej wodą z mydłem, spłukać, osaczyć, a następnie wydrylować i pokrajać w cienkie cząstki. Rozdrobnione owoce wkładać do szklanej salaterki, przesypując każdą warstwę cukrem pudrem, skraplając koniakiem i kwasem. Powierzchnię surówki posypać migdałami. Przykryć, oziębić w lodówce.

SURÓWKA Z MALIN (TRUSKAWEK, POZIOMEK) W GALARETCE

50 dag owoców (maliny, poziomki, truskawki), łyżeczki żelatyny, 3 łyżki cukru, 10 dag ubitej śmietanki kremówki. Żelatynę wymieszać z 4—5 łyżeczkami wody, pozostawić na 10—15 minut. Owoce przebrać, umyć, osaczyć. Połowę owoców włożyć do salaterki. Zagotować szklankę wody z cukrem, do wrzątku włożyć napęczniałą żelatynę, mieszając doprowadzić do ponownego zawrzenia. Odstawić i ostudzić. Pozostałe maliny przetrzeć przez sito, poziomki lub truskawki zmiksować. Przecier połączyć z ostudzoną wodą i żelatyną. Przygotowanym zimnym płynem zalać owoce w salaterce. Przykryć, wstawić do lodówki. Gdy galaretka zacznie się ścinać, wyjąć na moment, lekko wymieszać drewnianą łyżką, podnosząc owoce tak, aby się równomiernie rozłożyły w żelu. Ponownie wstawić do lodówki. Podawać, gdy galaretka zastygnie. Przed podaniem ozdobić ubitą śmietanką.

SURÓWKA Z JEŻYN

40 dag jeżyn, 2 żółtka, 3 łyżki cukru, 1/2 szklanki mleka, 16 łyżki mąki, szklanki białego wina wytrawnego, 3 dag migdałów lub łuskanych orzechów laskowych. Żółtka utrzeć z cukrem do białości. Jeżyny przebrać, umyć, uważając, aby ich nie porozgniatać, pozostawić na dużym sicie rozłożone cienką warstwą. Mąkę wymieszać z 2 łyżkami mleka. Pozostałe mleko zagotować, do wrzątku wlać rozprowadzoną mąkę. Mieszając doprowadzić do zawrzenia i odstawić. Gorące zagęszczone mleko dodawać stopniowo do utartych żółtek, stale mieszając. Ostudzić, oziębić w lodówce. Zimny sos wymieszać z oziębionym winem. Jeżyny wyłożyć na salaterkę, polać sosem, posypać obranymi ze skórki i drobno posiekanymi migdałami. Od razu podawać.

SURÓWKA Z JABŁEK JAKO DODATEK DO POTRAW

40 dag jabłek (antonówka, reneta), 1 łyżka utartego chrzanu, 6 łyżek posiekanej zielonej pietruszki, szklanki śmietany lub jogurtu, sok cytrynowy lub ocet owocowy, sól, cukier, pieprz. Jabłka umyć, obrać, rozdrobnić na tarce z dużymi otworami. W trakcie rozdrabniania kropić sokiem z cytryny lub octem. Przygotowane jabłka wymieszać ze śmietaną lub jogurtem, chrzanem i pietruszką. Przyprawić do smaku solą, cukrem, pieprzem. Podawać do mięs, drobiu i ryb.

SURÓWKA Z JABŁEK Z MELONEM

50 dag jabłek, 40 dag melona, 3 łyżki cukru pudru z wanilią, 1/2—% szklanki słodkiej śmietanki, 5 dag migdałów. Owoce umyć, wnętrze melona oczyścić z pestek. Obrane jabłka, oczyszczony i obrany ze skóry melon pokrajać w słupki, posypać cukrem pudrem z wanilią, dodać śmietankę, wymieszać, wyłożyć na salaterkę, przykryć i oziębić w lodówce. Migdały sparzyć wrzącą wodą, obrać ze skórki, drobno posiekać, wstawić do piekarnika i podrumienić na złoty kolor. Surówkę posypać ostudzonymi migdałami tuż przed podaniem. Surówkę przeznaczoną dla dorosłych skropić koniakiem lub rumem.

SURÓWKA Z JABŁEK l MALIN

50 dag jabłek, 1 szklanka malin, 1 łyżeczka koniaku, V? łyżki soku z cytryny lub zaprawy cytrynowej, 3 łyżki cukru pudru, szklanki słodkiej śmietanki.
Jabłka umyć, obrać ze skórki, usunąć gniazda nasienne, pokrajać w słomkę lub zetrzeć na grubej tarce jarzynowej, skraplając sokiem z cytryny. Koniak wymieszać z łyżką soku z cytryny, a następnie z przygotowanymi jabłkami. Maliny przebrać, opłukać, osaczyć i ostrożnie wymieszać z jabłkami. Przełożyć owoce na salaterkę, posypać cukrem pudrem i polać śmietanką. Można śmietankę podać oddzielnie w dzbanuszku. Surówkę podawać natychmiast po przygotowaniu.

SURÓWKA Z BRZOSKWIŃ

50 dag brzoskwiń, 5—8 dag cukru, 5 dag migładów lub łuskanych orzechów laskowych, 1 kieliszek czerwonego wina wytrawnego lub soku wiśniowego, 2 żółtka. Brzoskwinie umyć, osuszyć. Orzechy lub migdały drobno posiekać i mieszając lekko pod-rumienić na patelni. Żółtka ubić z cukrem do białości i ciągle ubijając wymieszać z winem lub sokiem. Brzoskwinie przekroić na połówki, usunąć pestki. Połówki pokrajać w cząstki lub w paski, wyłożyć na salaterkę, zalać sosem żółtkowym i posypać ostudzonymi migdałami lub orzechami. Deser przykryć i oziębić w lodówce.

SURÓWKA Z BRZOSKWIŃ Z PORZECZKAMI

50 dag brzoskwiń, 10 dag czarnych porzeczek lub jeżyn, 2 łyżki koniaku, 2—3 łyżki cukru, szklanki słodkiej, niskoprocentowej śmietanki. Owoce starannie umyć i przebrać, porzeczki oberwać z szypułek. Brzoskwinie wyłożyć na sito, sparzyć wrzącą wodą, ostrożnie obrać ze skórki, przekrajać na połówki, usunąć pestki. Połówki pokrajać w cząstki lub w plasterki, skropić koniakiem, posypać cukrem. Z porzeczek lub jeżyn wycisnąć sok lub przetrzeć owoce przez sito. Uzyskany sok lub miazgę wymieszać ze śmietaną, polać przygotowane brzoskwinie. Salaterkę z deserem przykryć, wstawić do lodówki. Podawać po oziębieniu.

SURÓWKA Z ARBUZA

Arbuz umyć, wytrzeć, przekrajać dużym nożem na pół, następnie pokrajać w cząsteczki, obrać ze skórki, ułożyć na półmisku. Należy pamiętać, że najsmaczniejszy jest arbuz dobrze oziębiony. Najlepiej włożyć go na kilka godzin do lodówki. Surówkę z arbuza można podawać na deser lub na przystawkę.

SURÓWKA Z ANANASA

50 dag ananasa, 5—10 dag cukru pudru, 1 szklanka śmietanki kremówki (30--procentowej) lub szklanki śmietanki 9-procentowej.
Ananas umyć, obrać, pokrajać w kostkę o boku około 1/2 cm, ułożyć na półmisku, posypać połową cukru pudru. Śmietankę oziębić w lodówce, ubić trzepaczką ręczną lub mechaniczną na pianę. Pod koniec ubijania dodać pozostały cukier. Uzyskanym kremem przykryć ananas. Kremówkę można zastąpić śmietanką 9-procentową, która się jednak nie ubije. Płynną należy wymieszać z cukrem i ananasem. Deser warto ozdobić świeżymi poziomkami lub owocami osaczonymi z konfitury.

środa, 26 listopada 2008

Surówka z jabłek z poziomkami

40 dag jabłek, 15 dag poziomek, 3 łyżki cukru pudru, sok lub zaprawa cytrynowa, 2 żółtka, 1/j kieliszka koniaku. Poziomki przebrać, umyć, starannie osaczyć, najlepiej pozostawić na sicie. Żółtka utrzeć z cukrem (2 łyżki) do białości. Jabłka obrać, rozdrobnić na tarce z dużymi otworami skrapiając kwasem, wymieszać z połową przygotowanych żółtek i z koniakiem. Salaterkę wypełnić owocami w następujący sposób: połowę jabłek posypać poziomkami (10 dag), przykryć pozostałymi jabłkami i znowu posypać poziomkami, polać równomiernie resztą żółtek. Podawać po oziębieniu w lodówce.

Surówka z jabłek ze śliwkami

40 dag jabłek, 15 dag śliwek węgierek (świeżych lub mrożonych), 2 łyżki cukru, 3 dag włoskich zrumienionych orzechów, 3 łyżeczki otartej skórki pomarańczowej lub cytrynowej, sok lub zaprawa cytrynowa ewentualnie sok z białych porzeczek, 1Vś szklanki ubitej śmietanki kremówki. Owoce umyć. Orzechy posiekać. Śliwki mrożone rozmrozić, wydrylować, pokrajać w paski. Jabłka obrać, rozdrobnić na szatkownicy do warzyw, a następnie płaty jabłek pokrajać w paski, skrapiając kwasem. Jabłka i śliwki wymieszać ze śmietaną, skórką pomarańczową lub cytrynową, cukrem i orzechami. Podawać zaraz po przyrządzeniu.

Surówka z jabłek

50 dag jabłek, 2 łyżki cukru, 3 łyżki soku malinowego, 1/2 szklanki słodkiej śmietanki lub 2 szklanki jogurtu, 1 opakowanie cukru wanilinowego, sok lub zaprawa cytrynowa ewentualnie sok z białych porzeczek. Jabłka umyć, obrać, rozdrobnić na tarce z dużymi otworami. W trakcie ucierania skraplać sokiem cytrynowym. Od razu posypać cukrem i wymieszać ze śmietanką lub jogurtem, dodając sok malinowy i cukier wanilinowy. Podawać zaraz po przyrządzeniu.

surówka z czarnych jagód

40 dag czarnych jagód, 3 łyżki cukru, 1 szklanka jogurtu lub śmietany.
Jagody przebrać usuwając zanieczyszczenia, umyć kilkakrotnie zmieniając wodę i starannie osaczyć na sicie. Przygotowane owoce wypor-cjować do kompotierek lub wsypać do salaterki. Oddzielnie podać w dzbanuszku śmietankę lub jogurt i cukier puder w cukiernicy.

Surówka z gruszek

50 dag gruszek, sok cytrynowy lub zaprawa cytrynowa ewentualnie sok z porzeczek, 15 dag śliwek węgierek, 3 dag łuskanych włoskich orzechów, 2—3 łyżki cukru pudru, '/> szklanki słodkiej śmietanki.
Owoce umyć. Orzechy drobno posiekać i lekko podrumienić. W czasie ogrzewania często mieszać. Ostudzić. Śliwki wydrylować, pokrajać w paski. Gruszki obrać, pokrajać w drobny makaronik (bardzo dojrzałe) lub rozdrobnić na tarce z dużymi otworami (twardsze). Pokrajane owoce wymieszać z orzechami, cukrem i śmietanką. Surówkę przeznaczoną dla dorosłych można skropić 1—2 łyżkami rumu.

Surówka z grapefruitów

1 grapefruit (wagi około 40 dag), 20 dag jabłek, 10 dag cukru pudru, 1 kieliszka koniaku.
Owoce umyć, osuszyć, oziębić w lodówce. Tuż przed podaniem obrać ze skórki. Grapefruit oczyścić starannie z cienkiej białej skórki, przekrajać wzdłuż na 4 części, a następnie w poprzek w cienkie plasterki, posypać cukrem pudrem, skropić koniakiem. Jabłka obrać cienko, rozdrobnić na tarce z dużymi otworami lub na szatkownicy do warzyw i wymieszać z grapefruitem. Surówkę podawać natychmiast po przyrządzeniu. Do grapefruitów kubańskich cukru można nie dodawać lub ograniczyć jego ilość.

Surówka z fig suszonych

25 dag suszonych fig, 10 dag suszonych śliwek, 1 łyżka cukru pudru, 5 dag migdałów lub łuskanych orzechów laskowych, zapach wanilinowy lub skórka pomarańczowa smażona w cukrze, % szklanki jogurtu.
Figi i śliwki umyć. Śliwki namoczyć w chłodnej, przegotowanej wodzie. Po 2—3 godzinach odcedzić, wydrylować. Migdały zalać wrzącą wodą. Po kilku minutach odcedzić, obrać ze skórki. Figi, śliwki i migdały pokrajać w paski, dodać drobno posiekaną skórkę pomarańczową i wymieszać. Surówkę wyłożyć na salaterkę i polać jogurtem wymieszanym z cukrem pudrem i zapachem wanilinowym.

Surówka z daktyli

20 dag daktyli, 10 dag łuskanych włoskich orzechów, 1 banan, Vi szklanki słodkiej śmietanki, cukier wanilino-wy.


Daktyle i banan umyć, osuszyć. Orzechy posiekać i mieszając lekko podrumienić na patelni, ostudzić. Daktyle wydrylować, pokrajać w paski. Banan obrać, pokrajać w poprzek w pół krążki, wymieszać ze śmietanką, daktylami i cukrem wanilinowym. Surówkę wyłożyć na salaterkę, ozdobić poziomkami lub malinami, posypać orzechami.

wtorek, 25 listopada 2008

Fizzy

Podstawowym składnikiem fizzu jest sok z cytryny, który w połączeniu z sokami owocowymi, alkoholem czy jajkiem daje wrażenie świeżości. Fizzy mają oryginalne smaki. Napoje te cieszą się wielką popularnością. Fizzy przygotowuje się następująco: Do shakera wkłada się najpierw kilka małych kostek lodu lub pokruszony lód, a następnie dodaje inne składniki, zgodnie z przepisem, i co najmniej 2 minuty miesza. Napój jest dobrze wymieszany i ochłodzony dopiero wtedy, gdy na powierzchni shakera powstanie lekki szron. Z shakera przecedzą się go do szklaneczek i uzupełnia wodą sodową w proporcjach 213—314 fizzu i 114—113 wody sodowej.
Fizzy podaje się natychmiast po przygotowaniu, w szklankach średniej wielkości (ok. 0,1 1) bez nóżki.
W dzbanku przygotowuje się tylko takie fizzy, które nie zawierają jajka (ani białka, ani żółtka).
Do dzbanka najpierw wkłada się lód, po chwili odlewa wodę, która się wytopi, a na resztę lodu wlewa się potrzebne składniki, mieszając łyżką barową w opisany wcześniej sposób. Przepisy na fizzy są podane dla 1—2 osób.

Krust gwiazdkowy

2 łyżki soku z jabłka, 5 łyżek curacao, 2 łyżki chartreuse, skórka z jabłka, pokrajany miąższ jabłka, 3 kostki lodu. Do szklanek ozdobionych cukrem włożyć kawałek skórki z jabłka i małe, cienkie kawałeczki jabłka. Do shakera wsypać pokruszony lód, dodać sok z jabłek, curacao i chartreuse. Dokładnie wymieszać i przecedzić do kieliszków. Podawać ze słomką i łyżeczką.

Krust dżinowy

3 łyżki soku z wiśni, 5 łyżek dżinu, 2 łyżki wódki, skórka z jabłka, angostura, 3 kostki lodu.
Kieliszki ozdobić cukrem i włożyć do nich cienką spiralę skórki z jabłka. Do shakera włożyć pokruszony lód, dodać sok z wiśni, dżin, wódkę i angosturę. Dokładnie wymieszać i wlewać do kieliszków. Podawać ze słomką.

Krust brandy

3 łyżki soku truskawkowego, 5 łyżek brandy, angostura, skórka cytrynowa, 2 łyżki soku z cytryny, 3 kostki lodu. Do kieliszków ozdobionych cukrem włożyć cienkie kawałki skórki cytrynowej. Do shakera wsypać pokruszony lód, wlać sok z truskawek, sok z cytryny i brandy. Przed zamknięciem shakera dodać jeszcze kilkanaście kropli angostury. Dokładnie wymieszać i przez sitko wlewać do kieliszków.

Krust musujący

2 łyżki syropu z czereśni, 5 łyżek soku z wiśni, 2 łyżki soku z cytryny, ochłodzona woda sodowa, kilka wiśni, skórka z jabłka,
3 kostki lodu.
Krawędź kieliszka ozdobić cukrem, a do środka włożyć skórkę jabłka i l—2 wiśnie. Do shakera wsypać pokruszony lód, wlać sok z wiśni i cytryny oraz syrop z czereśni. Całość dokładnie wymieszać z lodem i przecedzić do kieliszków. Kielichy napełnia się tylko do pewnej wysokości, aby można było dolać wody sodowej. Podawać natychmiast, ze słomką i łyżeczką.

Krost czereśniowy

3 łyżki syropu z czereśni, sok z l pomarańczy, 3 łyżki soku z jabłek, skórka z cytryny, pomarańczy lub jabłka, kilka czereśni (świeżych lub z kompotu), 3—4 kostki lodu. Do shakera wsypać pokruszony lód i przygotować potrzebne składniki. Odlać wodę, a na pozostały lód wlać sok z jabłek, sok z czereśni i na koniec sok z pomarańczy. Wszystko dobrze wymieszać i przecedzić do ozdobionych cukrem kieliszków, wrzucając do nich przedtem skórkę z cytryny, pomarańczy lub jabłka i l—2 czereśnie lub wiśnie. Podawać ze słomką i łyżeczką.

Koktajl Yioletta

3 łyżki soku z czarnych porzeczek, l łyżka soku z pomarańczy, 5 łyżek curaęao, plasterek cytryny, 2 kostki lodu. Krótko, ale dokładnie wymieszać w shakerze wszystkie składniki (z lodem). Przecedzić do szklanek i dla smaku dodać posiekaną skórkę cytryny. Cząstki cytryny można również włożyć do napoju.

Koktajl Rosa Klub

5 łyżek soku otrzymanego przez rozrzedzenie syropu z rabarbaru i płatków róży, l łyżka soku z pomarańczy, 2 łyżki dżinu, 2 łyżki chartreuse, krążek pomarańczy, 3 kostki lodu. Do shakera włożyć kostki lodu i zostawić na 50 sekund, następnie odlać wodę, dodać dżin, sok i chartreuse. Napój szybko wymieszać, aby się jak najbardziej ochłodził. Koktajl rozlać przez sitko do szklanek koktajlowych. Naciąć skórkę pomarańczy i nałożyć krążek na krawędź szklanki lub kawałki pomarańczy wr/ucić do napoju.

Koktajl kwakierski

2 łyżki syropu z malin, 2 łyżki soku z cytryny, 3 łyżki rumu,
3 łyżki dżinu, 3 kostki lodu, kilka wiśni (świeżych lub z kompotu).
Po krótkim ochłodzeniu shakera kostkami lodu wlać na lód sok z cytryny i syrop z malin. Następnie dodać dżin i rum. Całość dokładnie wymieszać i przecedzić do szklanek koktajlowych, wkładając do nich wcześniej po wisience. Podawać z łyżeczką.

Koktajl Curacao

5 łyżek soku z malin, l łyżka soku z pomarańczy, l łyżka brandy, 2 łyżki curacao, 3 kostki lodu, kilka plasterków cytryny lub pomarańczy.
Napój przygotowuje się w shakerze (trzeba go ochłodzić lodem). Na lód wlać sok, brandy i cura?ao. Szybko wymieszać, a następnie przecedzić do szklanek koktajlowych. Na krawędzie szklanek nałożyć kawałki cytryny lub pomarańczy albo wrzucić je do napoju.

Koktajl artystyczny

2 łyżki soku z czerwonych porzeczek, l łyżka soku z cytryny,
3 łyżki brandy, 3 łyżki wódki, 3 kostki lodu.
Do shakera włożyć całe kostki lodu. Po chwili odlać wodę i dodać wszystkie składniki. Napój dokładnie wymieszać i przecedzić. Podawać w szklaneczkach koktajlowych.

Kwietniowy deszcz

10 łyżek soku z białych porzeczek lub z jabłek, 5 łyżek wódki, 3 łyżki dżinu, 5 kostek lodu, ochłodzona woda sodowa, kilka plasterków cytryny ze skórką.
Napój przygotowuje się w dzbanku. Wsypać pokruszony lód, a po 30 sekundach dodać sok, wódkę i dżin. Dokładnie wymieszać łyżką barową. Napój przecedzić do szklanek lemoniadowych, napełniając je do ok. 3/4 wysokości, uzupełnić ochłodzoną wodą sodową i do smaku włożyć kawałki cytryny.

Koktajl witaminowy

0,2 l soku z czarnych porzeczek, 0,2 l soku z czereśni, 4—6 kostek lodu, kilka czereśni.
Do dzbanka najpierw włożyć pokruszony lód, a po kilku sekundach wlać oba soki. Napój dokładnie wymieszać łyżką barową i wlać koktajl przez sitko do małych lemoniadowych szklanek. Ozdobić 2 — 3 czereśniami. Podawać ze słomką i łyżeczką.

Shaker morelowy

3 łyżki soku z moreli, 3 łyżki soku z pomarańczy, 5 łyżek brandy, kawałki cytryny, 2—3 kostki lodu.
Do shakera włożyć lód, a po chwili wlać sok z moreli i pomarańczy oraz brandy. Całość krótko wymieszać i przecedzić do szklanek. Na krawędzie szklanek nałożyć plasterki cytryny albo wrzucić je do napoju.

Koktajl Magnolia

2 łyżki soku z czereśni, 5 łyżek dżinu, l żółtko, zamrożone wino
musujące lub woda sodowa, 3 kostki lodu. Shaker ochłodzić lodem, wlać sok, dżin oraz świeże żółtko ł wszystko dokładnie wymieszać. Napój przecedzić do kieliszków (do koktajli albo do szampana) tak, aby można było uzupełnić koktajl winem musującym lub wodą sodową w proporcji 2 części na l część koktajlu. Podawać ze słomką.

Koktajl jabłkowy

3 łyżki syropu z jabłek, 2 łyżki soku z pomarańczy, 3 łyżki łagodnego rumu, kilka cienkich plasterków świeżego jabłka,
3 kostki lodu.
Do shakera włożyć kostki lodu, dodać syrop, sok i rum. Dokładnie wymieszać i przecedzić do szklaneczek koktajlowych. Przed nalaniem napoju do każdej szklaneczki włożyć kawałki świeżego, aromatycznego jabłka.

Koktajl dżinowy

4 łyżki soku z jabłek, 6 łyżek dżinu, kilka kropel angostury,
3 kostki lodu.
Do shakera włożyć lód i po 30 sekundach dolać sok, dżin i ango-sturę. Napój krótko, ale energicznie wymieszać, przecedzić i natychmiast podawać.

Koktajl Curacao

5 łyżek soku z malin, l łyżka soku z pomarańczy, l łyżka brandy, 2 łyżki curacao, 3 kostki lodu, kilka plasterków cytryny lub pomarańczy.
Napój przygotowuje się w shakerze (trzeba go ochłodzić lodem). Na lód wlać sok, brandy i cura?ao. Szybko wymieszać, a następnie przecedzić do szklanek koktajlowych. Na krawędzie szklanek nałożyć kawałki cytryny lub pomarańczy albo wrzucić je do napoju.

Koktajl artystyczny

2 łyżki soku z czerwonych porzeczek, l łyżka soku z cytryny,
3 łyżki brandy, 3 łyżki wódki, 3 kostki lodu.
Do shakera włożyć całe kostki lodu. Po chwili odlać wodę i dodać wszystkie składniki. Napój dokładnie wymieszać i przecedzić. Podawać w szklaneczkach koktajlowych.

Kwietniowy deszcz

10 łyżek soku z białych porzeczek lub z jabłek, 5 łyżek wódki, 3 łyżki dżinu, 5 kostek lodu, ochłodzona woda sodowa, kilka plasterków cytryny ze skórką.
Napój przygotowuje się w dzbanku. Wsypać pokruszony lód, a po 30 sekundach dodać sok, wódkę i dżin. Dokładnie wymieszać łyżką barową. Napój przecedzić do szklanek lemoniadowych, napełniając je do ok. 3/4 wysokości, uzupełnić ochłodzoną wodą sodową i do smaku włożyć kawałki cytryny.

Koktajl witaminowy

0,2 l soku z czarnych porzeczek, 0,2 l soku z czereśni, 4—6 kostek lodu, kilka czereśni.
Do dzbanka najpierw włożyć pokruszony lód, a po kilku sekundach wlać oba soki. Napój dokładnie wymieszać łyżką barową i wlać koktajl przez sitko do małych lemoniadowych szklanek. Ozdobić 2 — 3 czereśniami. Podawać ze słomką i łyżeczką.

Koktajl czereśniowy

3 łyżki soku z czereśni, 7 łyżek śmietanki, 2—3 czereśnie, 2—3
kostki lodu.
Do shakera na 30 sekund włożyć lód. Odlać wodę, a wlać sok i śmietankę. Całość krótko, ale mocno wymieszać. Przecedzić do szklanek, wcześniej wrzucając do nich po l czereśni (świeżej lub z kompotu). Podawać ze słomką i łyżeczką.

Koktajl pomidorowy

2/3 szklanki soku z pomidorów, 4—5 łyżek soku z cytryn, sól —
zależnie od upodobań, 5 kostek lodu.
Napój przygotowuje się w dzbanku. Wsypać pokruszony lód, aby ochłodzić dzbanek, następnie wlać soki. Krótko, ale dokładnie wymieszać barową łyżką, dodać sól i jeszcze raz zamieszać. Przecedzić do małych lemoniadowych szklanek.

Koktajl perlisty

5 łyżek syropu z truskawek, 5 łyżek śmietanki, szklanka ochłodzonej wody sodowej, 2 łyżki pokruszonego lodu, kilka wiśni lub czereśni (świeżych albo z kompotu).
Do dzbanka włożyć pokruszony lód, aby dzbanek się ochłodził. Po 40 sekundach do lodu wlać syrop i śmietankę. Łyżką barową dokładnie wymieszać, aby cała zawartość dzbanka się ochłodziła. Nalewać przez sitko do małych lemoniadowych szklanek, do ok. 2/3 ich wysokości, i uzupełniać wodą sodową. Szklanki ozdobić 1—2 wiśniami lub czereśniami. Podawać ze słomką i łyżeczką.

Koktajl malinowy

5 łyżek soku malinowego, 2 łyżki soku pomarańczowego, 2 łyżki śmietanki, 4 kostki lodu.
Shaker ochłodzić kostkami lodu, po kilku sekundach odlać wytopioną wodę, a do lodu wlać sok pomarańczowy i malinowy oraz świeżą śmietankę. Dokładnie wymieszać, przecedzić i natychmiast podawać.

Koktajl Floryda

5 łyżek soku z truskawek, 2 łyżki soku z pomarańczy, 3 łyżki soku z cytryny, 2 kostki lodu, czereśnie (świeże lub z kompotu), plasterek cytryny.
Do shakera włożyć lód, wlać soki z truskawek, cytryn i pomarańczy. Całość wymieszać i rozlać do szklanek koktajlowych. Wcześniej wrzucić do każdej szklanki po kilka czereśni. Na krawędź szklanki nałożyć plasterek cytryny. Podawać ze słomką i łyżeczką.

Koktajl Alicja

łyżka syropu z porzeczek, l łyżka soku pomarańczowego, 8 łyżek śmietany, plasterek pomarańczy lub cytryny, 2 kostki lodu. Do shakera włożyć najpierw lód, przez co shaker trochę się ochłodzi. Po chwili odlać wodę, która wytopiła się z lodu, a do reszty lodu wlać syrop, sok i śmietanę. Całość krótko, ale dokładnie wymieszać. Nalewać przez sitko do szklanek koktajlowych. Krawędzie każdej szklanki można ozdobić skórką cytrynową lub pomarańczową albo włożyć plasterki do koktajlu.

Mleko pomidorowe

Dla 2-3 osób (0,5 H: 0,2 kg pomidorów, 0,25 l mleka, J łyżka
cukru, 6 kostek lodu.
Pomidory muszą być świeże, dojrzałe i bez szypułek. Mleko powinno być bardzo zimne. Wszystkie składniki włożyć do miksera i miksować na wysokich obrotach ok. 50 sekund. Napój można przecedzić. Podawać w szklankach lemoniadowych z lodem.

Koktajl owocowy

Dla 3 osób: / jabłko, l gruszka, kiść winogron, 0,4 l soku
z porzeczek, 6 kostek lodu.
Jabłko i gruszka muszą być dojrzałe i soczyste. Owoce obrać, pokrajać, usunąć gniazda nasienne. Do miksera wlać sok otrzymany z rozrzedzenia syropu porzeczkowego, dodać pokrajane jabłko i gruszkę. Całość miksować na najwyższych obrotach 1 — 1,5 minuty.
Napój podawać w szklankach do lemoniady, wkładając do każdej kilka kostek lodu i kilka winogron. Zamiast winogron można użyć wiśni lub czereśni z kompotu. Podawać ze słomką i łyżeczką.

Koktajl z moreli

Dla 3 osób: 3 świeże morele, 0,3 l mleka, l łyżka cukru,
2 gałki lodów owocowych.
Morele pokrajać, usunąć pestki. Do miksera wlać mleko, włożyć morele i cukier. Całość miksować na najwyższych obrotach 1 — 1,5 minuty. Potem dodać lody i miksować jeszcze przez 15 sekund. Podawać w szklankach lemoniadowych.

Fizz malinowy

Dla 3 osób (0,5 1): 0,2 kg malin (świeżych albo 2 kompotu), OJ l soku jabłkowego, l łyżka soku z cytryny, 8 kostek lodu, 4—6 listków mięty, 0,5 l wody sodowej. Do miksera wlać sok z rozrzedzonego syropu jabłkowego, dodać maliny i sok z cytryny. Całość miksować 30 sekund. Następnie dodać pokruszony lód i miksować jeszcze 15 sekund. Napój można przecedzić.
Podawać w szklankach z płaskim dnem, nalewając tyle, by można było dodać wody sodowej. Do każdej szklanki włożyć dla smaku listek mięty. Podawać ze słomką.

Mleko marchewkowe

Dla 2 osób: 0,3 l mleka, 60 g marchewki, l tyżka cukru
lub miodu.
Świeżą, młodą marchewkę oczyścić, pokrajać i włożyć do miksera, zalać wystudzonym mlekiem, dodać cukier lub miód. Całość miksować ok. 2 minut na najwyższych obrotach. Podawać natychmiast po zmiksowaniu w szklankach lemoniadowych.

Napój truskawkowy

Dla 3 osób: 0,2 kg świeżych truskawek, 2 łyżki cukru, sok
z l cytryny, 0,3 l wody, 6 kostek lodu.
Do miksera wlać lodowatą wodę, dodać umyte truskawki, cukier i sok z cytryny. Miksować na najwyższych obrotach przez minutę. Podawać w szklankach lemoniadowych ze słomką, wkładając do
każdej szklanki 2 kostki lodu.

Świeżość truskawkowa

Dla 3 osób: 0,2 kg świeżych truskawek, 0,25 l mleka, l łyżka cukru, 4 gałki lodów śmietankowych, bita śmietana. Truskawki delikatnie umyć. Do miksera wlać mleko, dodać cukier i truskawki. Miksować 50 sekund. Następnie dodać lody i miksować jeszcze przez 10—15 sekund. Napój rozlać do wysokich, wąskich szklanek na małej nóżce lub do szklanek lemoniadowych, ozdobić bitą śmietaną i kilkoma świeżymi truskawkami. Podawać ze słomką i łyżeczką.

Koktajlowy flip z brzoskwiń

Dla 2-3 osób: brzoskwinia, l surowe żółtko, 0,3 l mleka, łyżeczka cukru, 2—3 kostki lodu. Do miksera najpierw włożyć lód, potem wlać ochłodzone mleko, dodać brzoskwinię, cukier i żółtko. Całość miksować na najwyższych obrotach ok. l minuty.
Podawać w wysokich szklankach do lemoniady, natychmiast po zmiksowaniu, posypane utartą gałką muszkatołową.

Brzoskwiniowy smakołyk

Dla 3 osób: 2 brzoskwinie, 0,41 mleka, l łyżeczka miodu. Brzoskwinie pokrajać, pestki usunąć. Do miksera wlać mleko, dodać brzoskwinie i miód, miksować ok. l minuty. Podawać w zimnych szklankach lemoniadowych.

niedziela, 23 listopada 2008

Ziemniaki ze świeżymi śledziami

7 ziemniaków, 2 jajka, 2 śledzie, 1 cebula, 2-3 łyżki stołowe oleju, 1/2 szklanki mleka, 1 łyżka stołowa mąki, sól.
Pokrojone w kawałki ziemniaki włożyć do głębokiej brytfanny, posmarowanej tłuszczem. Na wierzchu ułożyć równą warstwą sprawione i pokrojone na kawałki śledzie i drobno posiekaną cebulę. Wszystko posypać mąką, polać olejem i dusić na małym ogniu pod przykryciem. Następnie zalać mieszaniną z jajek roztrzepanych w mleku i zapiec w piekarniku.

Jak zrobić z ziemniaków dobry posiłek. Wideo!

Zapiekanka z ziemniaków z rybą z konserwy

10 ziemniaków, 400 g konserw rybnych, 1 jajko, 1 cebula, 1 łyżka stołowa tartej bułki, 3 łyżki stołowe masła.
Ugotowane ziemniaki przetrzeć i wymieszać z jajkiem, po czym włożyć do brytfanny, posmarowanej masłem i posypanej tartą bułką. Warstwa masy powinna być grubości 1,5-2 cm. Na wierzchu ułożyć równą warstwą konserwy rybne zmieszane ze smażoną cebulą. Przykryć je pozostałą masą ziemniaczaną, posypać tartą bułką, pokropić roztopionym masłem i zapiec w piekarniku. Przed podaniem polać roztopionym masłem (lub sosem śmietanowym).

Zapiekanka z ziemniaków z grzybami

9 ziemniaków, 1 jajko, 1 łyżka stołowa śmietany, 1/2 szklanki mleka, 1 łyżka stołowa tartej bułki, 1 łyżka stołowa tłuszczu, 200 g grzybów solonych lub 40 g suszonych, 2 cebule, 2 łyżki stołowe masła, 1 szklanka sosu grzybowego, sól.
Ziemniaki przygotować tak jak do zapiekanki. Grzyby suszone namoczyć i ugotować na miękko, a solone umyć i drobno pokroić. Poszatkowaną cebulę usmażyć na maśle i zmieszać z grzybami. Na brytfannę, posmarowaną tłuszczem, położyć warstwami ziemniaki i grzyby, tak, by wierzchnią warstwę tworzyły ziemniaki. Posypać tartą bułką, posmarować śmietanką i zapiec w piekarniku. Podawać z sosem grzybowym.

Zapiekanka z ziemniaków z kukurydzą

10 ziemniaków, 600 g kukurydzy w kolbach, 1 cebula, 1 jajko, 3 łyżki stołowe masła, 1 łyżka stołowa śmietany^ 1 łyżka stołowa tartej bułki, 1 szklanka sosu śmietanowego, sól.
Ziemniaki ugotować, po czym gorące przetrzeć i zmieszać z jajkiem. Ugotować kolby kukurydzy (bez włókiem i liści), wyłuskać ziarna i połączyć je z usmażoną na maśle drobno pokrojoną cebulą, a następnie dobrze zagrzać i zaprawić gęstym sosem śmietanowym. Połowę masy ziemniaczanej włożyć do posmarowanej masłem brytfanny, na niej ułożyć równą warstwą przygotowaną kukurydzę z cebulą, a na wierzchu pozostałą część ziemniaków. Danie posmarować śmietaną, posypać tartą bułką, pokropić stopionym masłem i zapiec. Gotową zapiekankę ostudzić i pokroić. Przed podaniem polać sosem śmietanowym (sos ten można zastąpić śmietaną).

Zapiekanka z ziemniaków z cebulą i jajkami

9 ziemniaków, 3 jajka, pół szklanki mleka, 2 łyżki stołowe tartej bułki, 1 cebula, 4 łyżki stołowe śmietany, sól.
Ziemniaki ugotować, odparować i przetrzeć, dodając gorące mleko i 1 surowe jajko. Oddzielnie przygotować masę z ugotowanych na twardo i posiekanych jajek, zmieszaną ze smażoną cebulą. Do brytfanny, posmarowanej tłuszczem i posypanej tartą bułką, włożyć kolejno warstwę ziemniaków, warstwę jajek z cebulą oraz jeszcze jedną warstwę ziemniaków. Polać śmietaną (lub stopionym masłem), posypać tartą bułką i zapiec w piekarniku. Podać ze śmietaną (lub masłem).

Forszmak z ziemniaków

8 ziemniaków, 3 łyżki stołowe masła, 1,5 cebuli, 3/4 szklanki śmietany, 3 łyżki stołowe mąki, 4 jajka, 4 łyżki stołowe tartego sera, 1 łyżka stołowa tartej bułki, zielenina, sól.
Upieczone lub ugotowane ziemniaki obrać i przetrzeć. Dodać roztopione masło, przesmażoną na maśle cebulę, mąkę i śmietanę rozprowadzoną żółtkami, tarty ser oraz ubite na pianę białka i posiekaną zieleninę. Wszystko dobrze wymieszać, a następnie potrawę przełożyć do głębokiej brytfanny, posmarowanej masłem, i zapiec w piekarniku.

Ziemniaki z jabłkami i ryżem

10 ziemniaków, 1/2 szklanki ryżu, 200 g jabłek, 1 cebula, 2-3 łyżki stołowe masła, 1 jajko, 1 łyżka stołowa cukru, 1 łyżka stołowa tartej bułki, 2 szklanki sosu śmietanowego, sól.
Obrane ziemniaki pokroić w drobną kostkę i usmażyć. Jabłka, z których trzeba wykroić gniazda nasienne, również pokroić w kostkę. Cebulę obrać, drobno pokroić i lekko podsmażyć. Ryż przebrać, umyć i uprażyć w niewielkiej ilości wody do miękkości. Do uprażonego ryżu Przełożyć wszystko do głębokiej brytfanny, posmarowanej masłem i posypanej mąką. Posypać tartym serem, pokropić stopionym masłem i zapiec w piekarniku. Suflet można zapiekać także w foremkach porcjowych.

Kluski z ziemniaków z jabłkami

5 ziemniaków, 5-6 jabłek, 1/2 szklanki mąki, 1 jajko, 1 łyżka stołowa tłuszczu, 2 szklanki mleka, cukier, kwasek cytrynowy, sól.
Ugotowane w łupinach ziemniaki obrać i przetrzeć. Dodać jajko, sól, mąkę i wyrobić ciasto tak, by odchodziło od ręki, po czym zrobić placki o średnicy 8-9 cm. Niewielkie jabłka obrać, rozkroić na 4 części, usunąć gniazda nasienne i pokropić rozpuszczonym kwaskiem cytrynowym, aby nie ściemniały. Na każdy placek położyć cząstkę jabłka i dokładnie zakleić brzegi ciasta. W brytfannie roztopić tłuszcz, ułożyć kluski z ćwiartkami jabłek i wstawić do piekarnika, aby się zarumieniły. Następnie wlewać po trochu mleko, dopóki kluski będą je wchłaniać. Do mleka można dodać nieco cukru. Z pozostałego mleka przygotować sos mleczny, który podaje się z kluskami.

Ziemniaki zapiekane z serem i jajkami

10 ziemniaków, 2 jajka, 2 łyżki stołowe tartego sera, 1 szklanka śmietany, 2 łyżki stołowe masła, sól.
Ugotowane w łupinach ziemniaki obrać, pokroić w talarki i posolić, głęboką brytfannę posmarować masłem, po czym ułożyć w niej rzędami ziemniaki, tarty ser oraz jajka na twardo, pokrojone w plasterki. Każdy rząd pokropić roztopionym masłem. Całość polać śmietaną i posypać tartym serem, a następnie zapiec w piekarniku. Podawać z masłem.

Ziemniaki zapiekane z makaronem

6-7 ziemniaków, 200 g makaronu, 2 łyżki stołowe tartego sera, 2 łyżki stołowe masła, 2 łyżki stołowe sosu pomidorowego, sól.
Ziemniaki ugotować, a następnie pokroić na cienkie plasterki. Głęboką brytfannę posmarować masłem, włożyć do niej część ziemniaków i posypać tartym serem. Ugotowany makaron zmieszać z masłem i tartym serem, po czym ułożyć na warstwie ziemniaków i przykryć pozostałą ich częścią. Całość posypać tartym s

Ziemniaki zapiekane z kabaczkiem

6 ziemniaków, 1/3 kabaczka, 1 szklanka śmietany, 1 łyżka stołowa tartego sera, 2 łyżki stołowe masła, sól.
Ziemniaki ugotowane w łupinie obrać, pokroić w talarki i lekko podsmażyć na maśle. Z kabaczka, obranego ze skóry, usunąć pestki, po czym pokroić go i usmażyć. W głębokiej brytfannie ułożyć warstwami ziemniaki i części kabaczka. Całość polać lekko osoloną śmietaną, posypać tartym serem i .zapiec w piekarniku.

Ziemniaki zapiekane z pomidorami w omlecie

10 ziemniaków, 2 jajka, 2 cebule, 4 pomidory, 1/2 szklanki masła, 2 łyżki stołowe mleka, zielenina, sól.
Obrane ziemniaki pokroić w kostkę i usmażyć. Cebulę pokroić w półpierścienie, usmażyć, zmieszać z ziemniakami i razem wyłożyć do posmarowanej masłem brytfanny. Świeże pomidory sparzyć wrzątkiem, zdjąć z nich skórkę i usunąć pestki, po czym pokroić na części, posolić, lekko obsmażyć na maśle i położyć na ziemniakach. Do mleka dodać jajka i sól. Mieszaniną, dokładnie ubitą, polać ziemniaki. Całość zapiec w piekarniku. Przed podaniem polać stopionym masłem i posypać zieleniną.

Ziemniaki zapiekane z pomidorami

10 ziemniaków, 4 pomidory, 5 cebul, 3-4 łyżki stołowe masła, 1/2 szklanki śmietany, zielenina, pieprz, sól.
Gotowane ziemniaki pokroić w plasterki. Usmażyć oddzielnie, po zdjęciu skórki i wyjęciu pestek, pomidory oraz drobno posiekaną cebulę. Głęboką brytfannę posmarować masłem, położyć połowę ziemniaków, na nich umieścić warstwami cebulę i pomidory, a na wierzchu dać znów ziemniaki. Polać osoloną śmietaną i zapiec w piekarniku. Gotową potrawę posypać drobno posiekaną zieloną pietruszką lub koperkiem.

Ziemniaki zapiekane w sosie śmietanowym

10 ziemniaków, 1/2 szklanki sosu śmietanowego, 3 łyżki stołowe masła, 1 łyżka stołowa tartego sera, koperek, sól.
Obrane ziemniaki pokroić w kostkę i ugotować w osolonej wodzie z dodatkiem kopru. Wywar odlać, a ziemniaki polać roztopionym masłem. Brytfannę posmarować masłem. Wlać do niej część sosu śmietanowego, włożyć ziemniaki, polać je pozostałym sosem, posypać tartym serem, pokropić stopionym masłem i zapiec.

Ziemniaki zapiekane z kalafiorem

8 ziemniaków, 500 g kalafiora, 1 łyżka stołowa masła, 1 łyżka stołowa tartej bułki, 1,5 szklanki sosu mlecznego, 1-2 łyżki stołowe tartego sera, zielenina, sól.
Ugotowane w łupinach ziemniaki obrać, pokroić na grube plasterki i posolić. Kalafior ugotować w osolonej wodzie i wyłożyć na durszlak. Naczynie do zapiekania posmarować masłem, włożyć ziemniaki zmieszane z drobno pokrojonym kalafiorem, zalać sosem mlecznym, posypać tartym serem oraz tartą bułką, pokropić roztopionym masłem i wstawić do rozgrzanego piekarnika. Przed podaniem posypać siekaną zieleniną.

Suflet z ziemniaków

8 ziemniaków, 1/2 szklanki 30-procentowej śmietanki, 4 jajka, 4 łyżki stołowe tartego sera, 4 łyżki stołowe masła, 1 łyżka stołowa mąki, sól.
Obrane ziemniaki ugotować, odparować i utrzeć. Dołożyć tarty ser, żółtka, masło oraz sól i wymieszać. Dodać śmietankę ubitą z białkami. wstawić do słabo nagrzanego piekarnika na mniej więcej godzinę (trzymać, dopóki ziemniaki się nie przyrumienia).

Ziemniaki zapiekane ze śledziami

6 ziemniaków, 2 śledzie, 3 łyżki stołowe tartej bułki, 4 łyżki stołowe oleju, 1 cebula, 1 szklanka śmietany, żółtka z 2 jajek, sól.
Ugotowane w łupinach ziemniaki obrać i pokroić na kawałki. Wymoczone śledzie oskórować, oczyścić z ości, drobno posiekać i zmieszać z drobno posiekaną cebulą, usmażoną na oleju. Do posmarowanej masłem brytfanny włożyć warstwami ziemniaki i śledzie. Całość zalać śmietaną rozmieszaną z żółtkami, posypać tartą bułką i zapiec w piekarniku.

Ziemniaki zapiekane z zielonym groszkiem i ryżem

6-7 ziemniaków, 3/4 szklanki ryżu, 1 szklanka zielonego groszku, 2 łyżki stołowe tartego sera, 2 łyżki stołowe masła, sól.
Obrane ziemniaki pokroić w słomkę, ugotować w niewielkiej ilości wody i wyłożyć na durszlak. Ugotować na sypko ryż i połączyć go z ziemniakami. Dodać konserwowy zielony groszek, roztopione masło i tarty ser, wymieszać i włożyć do posmarowanej masłem głębokiej brytfanny, posypać tartym serem, pokroić roztopionym masłem i zarumienić w piekarniku. Można podawać tę potrawę z tłuszczem lub sosem mlecznym.

Bułeczki z ziemniaków

10 ziemniaków, 50 g słoniny, 1 cebula, 1/2 szklanki śmietany, sól.
Dwie trzecie surowych ziemniaków zetrzeć i odcisnąć z nich sok. Dodać ugotowane pozostałe ziemniaki i posolić. Z ciasta zrobić wałek, pokroić go na kawałki i upiec je w piekarniku. Upieczone bułeczki polać usmażoną z cebulą słoniną i śmietaną. Podać na gorąco.

Pierogi z twarogiem po litewsku

10 ziemniaków, 400 g twarogu, 4 łyżki stołowe tłuszczu. Sos: 40 g słoniny, 2 cebule, 3-4 łyżki stołowe śmietany, sól.
Dwie trzecie surowych ziemniaków zetrzeć i odcisnąć sok przez gazę. Dodać ugotowane pozostałe ziemniaki i sól, po czym wymieszać. Ze sporządzonej masy uformować podłużne pierożki, nadziać je twarogiem i podsmażyć. Następnie włożyć do rondla, zalać sosem z cebuli usmażonej na słoninie i śmietany, po czym zapiec w piekarniku. Podawać na gorąco.

Ziemniaki zapiekane po francusku

10 ziemniaków, 1,5 szklanki śmietanki 10-pro-centowej, 2 łyżki stołowe masła, gałka muszkatołowa, pieprz, sól.
Ziemniaki obrać i pokroić na cienkie plasterki. Brytfannę posmarować masłem i ułożyć w niej warstwami ziemniaki, posypując każdą startą gałką muszkatołową, pieprzem i solą. Następnie wlać śmietankę tak, by całkowicie przykryła ziemniaki, położyć na wierzchu kawałki masła i piekarniku. Przed podaniem danie posypać drobno posiekanym koperkiem.

Ziemniaki „Savoy"

5 ziemniaków, 1 szklanka mleka, jajka, 2-3 łyżki stołowe tartego sera, pieprz, gałka muszkatołowa, sól.
Do mleka wbić surowe jajka, po czym wszystko ubić, a następnie dodać tarty ser, gałkę muszkatołową, pieprz i sól. Obrane surowe •ziemniaki pokroić na cienkie plasterki i włożyć do formy. Całość zalać mlekiem zmieszanym z jajkami oraz serem i wstawić do piekarnika.

Ziemniaki zapiekane śmietaną i serem

8 ziemniaków, 5 łyżek stołowych masła, żółtka z 2 jajek, 2 łyżki stołowe tartego sera, 1/2 szklanki śmietany, sól.
Ziemniaki umyć, natrzeć solą, włożyć do brytfanny i upiec w piekarniku rta półmiękko. Gorące obrać, ściąć im czubki i wydrążyć. Wydrążone części ziemniaków zmieszać z masłem, serem oraz żółtkami i śmietaną, dodając pieprz i sól. Tą masą wypełnić wydrążone ziemniaki. Następnie posypać je tartym serem i zapiec w piekarniku.

Ziemniaki zapiekane z serem

8 ziemniaków, 3 łyżki masła, 2 łyżki stołowe tartego sera, pieprz, sól.
Ziemniaki obrać i nadkroić, tworząc cienkie plasterki nie do końca
rozdzielone. Głęboką brytfannę posmarować masłem, a następnie
ułożyć na niej ziemniaki posypane pieprzem, na każdym z ziemniaków
położyć kawałeczek masła i całość posypać tartym serem. Zapiec w
piekarniku.
Można podawać z zieloną sałatą.

Młode ziemniaki zapiekane

10 ziemniaków, 1 szklanka śmietany, 2 łyżki stołowe tartego sera, 3 łyżki stołowe masła, zielenina, sól.
Obrane młode ziemniaki ugotować w osolonej wodzie i odparować, po czym przełożyć na patelnię, zalać śmietaną, posypać tartym serem, pokropić roztopionym masłem i zapiec w piekarniku. Przed podaniem posypać drobno posiekaną zieleniną, a następnie polać rozgrzanym masłem.

Gołąbki z tartymi ziemniakami

10 ziemniaków, 1 główka kapusty, 4-5 cebul, 400 g bułki, 1 łyżeczka do herbaty tłuszczu, 1 szklanka kaszy gryczanej, 2 szklanki sosu śmietanowego z pomidorami, pieprz, sól.
Kapustę umyć, wyciąć z niej głąb, po czym ugotować na półmiękko w osolonej wodzie. Oddzielić liście i zbić gruby nerw liściowy. Farsz: Ziemniaki utrzeć na tarce o małych otworach, cebulę zaś na tarce o dużych otworach. Oddzielnie pokroić drobno 2 cebule i usmażyć je na kolor złocisty. Bułkę namoczyć w wodzie i odcisnąć. Kaszę gryczaną ugotować i zemleć na maszynce z resztkami kapusty. Wszystko wymieszać, dodając pieprz i sól. Farsz ułożyć na liściach. Liście odpowiednio zawinąć. Gołąbki ułożyć w rondlu, zalać wrzątkiem i udusić. Gotowe danie zalać sosem śmietanowym z pomidorami.

Pulpeciki ziemniaczane w śmietanie

8 ziemniaków, 1 jajko, 2 łyżki stołowe masła, 2 łyżki stołowe śmietany, pieprz, sól.

Ziemniaki zetrzeć na tarce i od razu zalać zimną wodą. Po 2-4 godzinach ziemniaki wyłożyć na sito i odcisnąć. Do odciśniętych ziemniaków dodać mniej więcej tyle wody, ile było odciśniętego soku, a następnie wbić jajko, posolić i dokładnie wymieszać. Z przygotowanej masy uformować pulpeciki (kulki) i usmażyć je na patelni na złoty kolor. Gotowe pulpeciki zalać śmietaną i dusić do miękkości.

Ziemniaki duszone z majonezem

12 ziemniaków, 1,5 cebuli, 3 łyżki stołowe masła, 1 szklanka majonezu, sól.
Obrane ziemniaki pokroić na 4-6 części, osuszyć w serwetce i zrumienić na oleju. Dodać pokrojoną w pierścienie cebulę i jeszcze raz przesmażyć. Zalać gorącą wodą, posolić i dusić do miękkości. Podać na gorąco z dodatkiem majonezu.

Ziemniaki zapiekane z grzybami

6-7 ziemniaków, 400 g świeżych grzybów, 2 cebule, 1,5 szklanki sosu śmietanowego, 3 łyżki stołowe masła, 1 łyżka stołowa tartego sera, koperek, sól.
Ziemniaki pokrojone na słomkę smażyć do zrumienienia, po czym posolić. Lekko obsmażyć ugotowane grzyby i oddzielnie cebulę. Następnie wszystko zmieszać, dodając połowę sosu śmietanowego, wyłożyć kopiasto na brytfannę, zalać pozostałym sosem, pokropić stopionym masłem, posypać tartym serem i zapiec w piekarniku.

Ziemniaki faszerowane cebulą

10 ziemniaków, 4 cebule, 1 łyżka stołowa masła, pieprz, sól.
Duże ziemniaki obrać i upiec na półmiękko, a następnie ściąć z nich czubki i ostrożnie wydrążyć. Pozostałe z wydrążenia części ziemniaków rozetrzeć, dodając sól, pieprz i usmażoną na maśle cebulę. Wypełnić tą masą wydrążone ziemniaki, pokropić je roztopionym masłem i ułożyć na blasze w piekarniku. Przed podaniem można polać ziemniaki sosem śmietanowym.

Ziemniaki faszerowane

10 ziemniaków, 1 szklanka mleka, 200 g farszu z mięsa, 3 łyżki stołowe mąki, 5 łyżek stołowych tłuszczu, 2 jajka, sól.
Ziemniaki ugotować w osolonej wodzie, odlać i ugnieść drewnianym tłuczkiem oraz, zanim ostygną, zalać gorącym mlekiem i wymieszać na gładką masę. Kiedy masa zacznie stygnąć, wbić jajka i jeszcze raz wymieszać. Zemleć surowe mięso (lub użyć gotowego mielonego), posolić i popieprzyć. Rozwałkować masę ziemniaczaną i pokroić ją na jednakowe kawałki. Każdy kawałek formować ręcznie, tworząc placuszek. Położyć na każdym z nich łyżeczkę do herbaty przygotowanego farszu, uformować niewielkie pierożki w kształcie ziemniaka, obtoczyć je w mące i usmażyć w gorącym tłuszczu. Do tego dania dobrze jest podawać zieloną sałatę.

Ziemniaki pieczone z masłem śledziowym

8 ziemniaków, 4 łyżki stołowe masła, 1 śledź, 2 jajka, sól.
Jednakowej wielkości ziemniaki umyć, natrzeć solą i nie obrane upiec w piekarniku. Zawinięte w serwetkę podać gorące ziemniaki na talerzu. Oddzielnie podać posiekanego śledzia, roztartego z masłem i siekanymi jajkami na twardo.

Ziemniaki z serem

10 ziemniaków, 200 g sera, 1 szklanka mleka, 5 łyżek stołowych masła, pieprz, sól.
Obrać ziemniaki pokroić na cienkie talarki, a ser na dość długie patyczki. Układać warstwami w posmarowanym tłuszczem rondlu, rozpoczynając od ziemniaków, a kończąc na warstwie sera. Każdą warstwę ziemniaków lekko popieprzyć i posolić, a na co drugą położyć kilka niewielkich kawałków masła. Wszystko zalać mlekiem i przykryte wstawić na godzinę do niezbyt gorącego piekarnika. Na 20 minut przed końcem zapiekania zdjąć pokrywkę, by potrawa zarumieniła się na wierzchu.

Ziemniaki faszerowane grzybami

8 ziemniaków, 300 g świeżych grzybów, 2 cebule, 3 łyżki stołowe masła, 1 łyżka stołowa mąki, 1/2 szklanki śmietany, 1 łyżka soku z cytryny, zielona pietruszka, koperek, sól.
świeże grzyby, cebulę, koperek i pietruszkę drobno pokroić i podsmażyć na maśle na patelni pod przykryciem. Dodać, mieszając cały czas mąkę, śmietanę, sok z cytryny i sól. Ziemniaki obrać i przekroić na pół. Każdą część wydrążyć i wypełnić przygotowanym farszem grzybowym. Następnie ułożyć w rondlu z rozgrzanym masłem, podsmażyć, dolać trochę wody i dusić do miękkości.

Ziemniaki faszerowane kaszą gryczaną

8 ziemniaków, 2 łyżki stołowe kaszy gryczanej, 1 cebula, 1 jajko, 1 łyżka stołowa tłuszczu, 3/4 szklanki wywaru mięsnego, 3/4 szklanki sosu rumianego, pieprz, sól.
Duże ziemniaki obrać, włożyć do gorącej osolonej wody i zagotować, a następnie wyjąć z wody i wydrążyć. Przebraną kaszę gryczaną lekko podsmażyć na jasnobrązowy kolor, po czym zalać wrzącą osoloną wodą. Ugotować gęstą kaszę. Dodać do niej drobno pokrojoną przesmażoną cebulę, surowe jajko oraz pieprz i wymieszać. Tym farszem wypełnione ziemniaki włożyć do rondla, ,zalać wywarem mięsnym i dusić. Posypać zieloną pietruszką. Podać z sosem rumianym.

Ziemniaki faszerowane rybą

8 ziemniaków, 200 g ryby, 1/2 szklanki wywaru rybnego, 1/2 szklanki tłuszczu, 1/5 szklanki sosu śmietanowego z pomidorami, zielenina, sól.
Dobrać ziemniaki podobnej wielkości i obrane wydrążyć. Smażyć je w dużej ilości tłuszczu do chwili uzyskania zrumienionej skórki, a następnie wypełnić farszem z gotowanej ryby, zmieszanej z podsmażoną cebulą. Tak przygotowane ziemniaki ułożyć w rondlu, zalać niewielką ilością wywaru rybnego i dusić pod przykryciem do miękkości. Przed podaniem posypać zieleniną. Oddzielnie podać sos śmietanowy z pomidorami.

Ziemniaki z kiełbasą i cebulą

10 ziemniaków, 3 cebule, 400 g gotowanej kiełbasy, 200 g kwaszonej kapusty, 4 łyżki stołowe tłuszczu, pieprz, sól.
Surowe ziemniaki oraz gotowaną kiełbasę pokroić na cienkie plasterki. Na patelni z rozgrzanym tłuszczem ułożyć warstwę ziemniaków, a na niej - - warstwę kiełbasy i cebuli. Następnie posolić, popieprzyć i ułożyć kolejną warstwę ziemniaków. Dusić pod przykryciem na małym ogniu do miękkości. Podać z kwaszoną kapustą.

Ziemniaki faszerowane solonymi grzybami

8 ziemniaków, 200 g grzybów, 3-4 łyżki stołowe masła, 1 cebula, 1 szklanka śmietany, listek laurowy, zielenina, sól.
Ziemniaki obrać i wydrążyć nożem. Grzyby solone posiekać, dodać do nich smażoną cebulę i nieco śmietany, wymieszać i lekko podsmażyć. Tym farszem napełnić wydrążone ziemniaki i ułożyć je rzędami w rondlu. Dodać listek laurowy, sól, zieleninę i śmietanę (lub śmietankę). Dusić do miękkości pod przykryciem.

Ziemniaki nadziewane twarogiem i bryndzą

8 ziemniaków, 200 g twarogu i bryndzy, 2 jajka, 1/2 łyżki stołowej mąki, 1 łyżka stołowa masła, 1 szklanka wywaru mięsnego, 2-3 łyżki stołowe śmietany, sól.
Surowe ziemniaki obrać, przekroić na połowę i wydrążyć, a następnie obciąć nieco im dolną część, aby mogły stać. Sporządzić farsz z twarogu z dodatkiem bryndzy, jajek, soli i mąki. Wypełnić wydrążone połówki ziemniaków, wyrównując farsz nożem, i ułożyć je w rondlu z rozgrzanym masłem. Stopniowo dodając wywar mięsny, dusić pod przykryciem, aż ziemniaki będą miękkie. Przed podaniem na stół wlać do rondla śmietanę.

Ziemniaki faszerowane sercem i wątróbką

10 ziemniaków, 100 g wątróbki, 200 g serca, 1 cebula, 5 łyżek stołowych tłuszczu, pieprz, sól.
Obrane ziemniaki wydrążyć. W osolonej wodzie ugotować serce i wątróbkę, a następnie przepuścić przez maszynkę. Dołożyć przesmażoną cebulę, pieprz i sól oraz dokładnie wymieszać. Tym farszem wypełnić wydrążone ziemniaki. Ułożyć je w głębokiej brytfannie, polać roztopionym smalcem lub masłem i wstawić do piekarnika. Gotowe danie posypać zieleniną.

Ziemniaki faszerowane szynką

8 ziemniaków, 200 g szynki, 3 jajka, 2 łyżki stołowe oleju, sól, ewentualnie 1 łyżka stołowa przecieru pomidorowego.
Ziemniaki obrać i ugotować w całości na półmiękko. Każdy ziemniak ostrożnie wydrążyć, po obcięciu czubka. Część wydrążonego miąższu zmieszać z posiekanymi jajkami na twardo i szynką oraz posolić. Tym farszem wypełnić ziemniaki, a następnie przykryć je ściętymi czubkami, które należy przed tym posmarować surowym białkiem. Ziemniaki ułożyć w rondlu, zalać olejem zmieszanym z wodą i wstawić na 20 minut do piekarnika. Można również dodać przecier pomidorowy.

sobota, 22 listopada 2008

Papatacze z wiśniami i żurawiną

200 ml mleka, 4 dag drożdży 50 dag mąki, 10 dag cukru 10 dag masła, szczypta soli 25 dag suszonych moreli 4 łyżki orzeszków pistacjowych. Papatacze z wiśniami i żurawiną 1 słoik konfitury z wiśni (35 dag), 15 dag suszonych żurawin 1 żółtko, 1 łyżka śmietany.

Ozdabianie tortów!



Potowe mleka lekko zagrzać i rozpuścić w nim pokruszone drożdże. Mąkę wsypać do miski, pośrodku zrobić niewielkie wgłębienie. Wlać mleko z drożdżami, wsypać 2 łyżki cukru, wierzch oprószyć odrobiną mąki. Przykryć, odstawić w cieple miejsce na 15 minut. Pozostałe mleko krótko podgrzać (powinno być letnie), dodać do podrośniętego zaczynu wraz z resztą cukru, 5 łyżkami miękkiego masła i solą. Ciasto dokładnie wyrobić, początkowo mikserem, a następnie dłońmi. Gdy będzie gładkie i lśniące, przykryć i odstawić w ciepłe miejsce jeszcze na 40 minut. Morele i pistacje grubo posiekać. Konfiturę podgrzać, przetrzeć przez sitko. Resztę masła stopić, ostudzić. Ciasto wyłożyć na oproszoną mąką stolnicę, rozwałkować na duży prostokąt. Posmarować stopionym masłem i konfiturą, posypać pistacjami, morelami i żurawiną. Ciasno zwinąć, zaczynając od dłuższego boku. Pokroić ukośnie na 10 plastrów, każdy lekko rozpłaszczyć trzonkiem drewnianej łyżki. Przełożyć na 2 blachy, przykryte pergaminem,, odstawić na 15 minut. Posmarować żółtkiem ze śmietaną, piec 15 minut w temp. 200 stopni C.

Waniliowe muszelki

125 g miękkiej margaryny 65 g cukru pudru 60 g mąki pszenne],125 g mąki ziemniaczanej l op. cukru waniliowego (ilość dostosować do zaleceń producenta) 1/2 łyżeczka cynamonu

Margarynę utrzeć z 50 g cukru pudru na puszystą masę. Połączyć oba rodzaje mąki, cukier waniliowy i cynamon, dodawać po łyżce do masy. Ciasto zagnieść i wstawić na ok. 45 minut o lodówki. Lekko omączonymi dłońmi formować z ciasta kuleczki wielkości wiśni. Ułożyć w odstępach na 2 blachach wyłożonych papierem do pieczenia. Kuleczki spłaszczyć widelcem, przed każdym razem zanurzając go najpierw w mące. Wstawić do nagrzanego piekarnika. Temperatura pieczenia: piekarnik elektryczny - 175° C, z obiegiem powietrza - 150° C, gazowy - stopień 2, Czas pieczenia: 12-15 minut. Ciasteczka zdjąć z blachy i pozostawić do ostygnięcia. Posypać cukrem pudrem.

Syrop z jabłek

Dobrze umyte jabłka rozdrobnić i wycisnąć. Sok odstawić na 12 godzin do sedymentacji, a potem ściągnąć gumową rurką. Aby syrop był przejrzysty, można go jeszcze przefiltrować. Syrop z jabłek przygotowuje się najczęściej na ciepło. W czasie ogrzewania usuwa się z powierzchni syropu pianę. Nie należy ani podwyższać temperatury, ani przedłużać czasu podgrzewania syropu, ponieważ łatwo go przypalić.

Syrop z winogron

Winogrona dokładnie umyć, usunąć szypułki i rozgnieść. Aby z kolorowych odmian otrzymać barwny sok, trzeba pozostawić miazgę w temperaturze pokojowej na 6—12 godzin. Następnie miazgę odcedzić, a potem jeszcze wycisnąć. Sok pozostawić na kilka godzin do sedymentacji, po czym — już czysty — ściągnąć gumową rurką.
W 11soku rozpuścić (najlepiej na ciepło) 1,6 kg cukru 18—12 g kwasku cytrynowego.
Przygotowując kolorowy sok trzeba uważać, aby się zbyt nie zakwasił.

Syrop z czarnych jagód

Jagody rozgnieść i pozostawić na 6 godzin. Po tym czasie wycisnąć, odcedzić albo przefiltrować przez rzadkie płótno. Na kilka godzin sok pozostawić do sedymentacji, a potem ściągnąć gumową rurką.
W l l soku rozpuścić 1,5 kg cukru i dodać 9—13 g kwasku cytrynowego.
Rozpuszczając cukier w gorącym soku, sitkiem lub łyżką trzeba zdejmować z powierzchni soku pianę, która powstaje zawsze w wyższej temperaturze.

Syrop z owoców bzu czarnego

Syrop ten przygotowuje się na ciepło. Owoce należy oczyścić, usunąć szypułki, zalać do 1/3 wysokości wodą i gotować 15 minut, mieszając i jednocześnie rozgniatając owoce. Po zakończeniu gotowania pozostawić miazgę na 12 godzin, a potem wycisnąć w woreczku lub w inny dogodny sposób. Sok pozostawić na kilka godzin do sedymentacji. Czysty sok odmierzyć, ogrzać do temperatury 80—90 °C i stale mieszając rozpuścić w nim cukier.
Na 11 soku daje się l, 7 kg cukru; można także dodać 10—12 g
kwasku cytrynowego (na l 1).
Po całkowitym rozpuszczeniu cukru i kwasku trzeba utrzymać podaną temperaturę jeszcze przez 5 minut. Następnie, kiedy syrop trochę wystygnie, rozlać do butelek i wystudzić w pozycji leżącej.

Syrop z derenia

Rozgniecione owoce zalać niewielką ilością wody (ok. 0,25 l na l kg miazgi) i pozostawić na 6—12 godzin w ciepłym miejscu, aby łatwiej było wycisnąć sok. Odciśnięty sok przefiltrować i pozostawić, aby się ustał. Klarowny sok odmierzyć i ogrzewać na małym ogniu, rozpuszczając w nim cukier i kwasek.
Na 11 soku zużywa się 0,8 kg cukru i 10 g kwasku cytrynowego. Sok ten używany jest do przygotowania odświeżających napojów. Medycyna ludowa zaleca syrop z derenia przy chorobach i pasożytach jelit.

Syrop z bzu czarnego

Owoce powinny być zupełnie dojrzałe i mieć czerwonoczarny kolor. Najpierw trzeba je dokładnie umyć i pozbawić szypułek, a następnie zalać wodą w proporcji 0,4 l wody na l kg owoców. Stale mieszając i rozcierając owoce ogrzewa się mieszankę i przez 15 minut gotuje na małym ogniu, a potem odstawia na 12 godzin. Po tym czasie trzeba ją odcedzić i wycisnąć w płóciennym woreczku. Sok można odstawić do sedymentacji. Oczyszczony w ten sposób sok odmierzyć i ponownie ogrzewać na małym ogniu.
W11 gorącego soku rozpuścić — stale mieszając — 0,7 kg cukru i 12 g kwasku cytrynowego.
Po rozpuszczeniu cukru ogrzewać syrop na słabym ogniu jeszcze przez 20 minut.
Aby poprawić smak i zapach oraz wzmocnić działanie lecznicze można jednocześnie z cukrem dodać na każdy litr soku 15 g zmielonego imbiru i 10 g goździków. Potem należy oczywiście syrop przecedzić.
Medycyna ludowa zaleca, by rozpuścić 2 łyżki tego syropu w 0,2 l gorącej wody z utartą gałką muszkatołową, i otrzymany łagodny, odświeżający napój pić przed snem.

Syrop z wiśni

Oczyszczone wiśnie, bez szypułek, rozgnieść. Zostawić w miazdze 1/4 ilości pestek. Miazgę odstawić na 12 godzin, potem wycisnąć lub odcedzić. Uzyskany sok trzeba sklarować. Na 11 soku dodaje się 1,5—1,6 kg cukru i 5—9 g kwasku cytrynowego.
Rozpuszczając cukier w ciepłym soku nie można ogrzewać zbyt mocno ani zbyt długo, bo sok z wiśni szybko traci naturalny smak.

Syrop z czarnej rzodkwi

Syrop ten ma działanie nie tylko odświeżające, ale również lecznicze. Leczy przeziębienia, łagodzi kaszel, dobrze wpływa na wytwarzanie i wydzielanie żółci oraz łagodzi zaburzenia trawienne. Przygotowanie syropu zostało opracowane w taki sposób, aby substancje lecznicze zawarte w świeżych korzeniach czarnej rzodkwi zostały zachowane w jak największym stopniu. Syrop można przygotowywać na ciepło lub zimno. Syrop na zimno. Rzepę utrzeć na tarce (nierdzewnej) i wycisnąć miazgę w lnianym woreczku. Zamiast tarki można użyć maszynki do mielenia, w której pokrajane korzenie będą jednocześnie miażdżone i prasowane. Przed ucieraniem lub miażdżeniem można rzepę obrać ze skórki. Wyciśnięty sok pozostawić na 4—6 godzin w chłodnym miejscu, aby reszta zanieczyszczeń osiadła na dnie, a sok stracił palący smak.
W l l zimnego soku rozpuszcza się 1,6 kg cukru i 4 g kwasku
cytrynowego.
Syrop wlać do butelek i zamknąć. Przechowywać w chłodnym i ciemnym miejscu.
Syrop na ciepło. Pokrajać rzepę nierdzewnym nożem na małe cząstki, zalać niewielką ilością wody i gotować 5—10 minut. Następnie jeszcze ciepłą miazgę wycisnąć. Sok odstawić na 6 — 10 godzin. Następnie czysty sok ściągnąć rurką, ogrzać do 60— 70 °C i — stale mieszając — rozpuścić cukier i kwasek cytrynowy.
Na l l soku dodaje się 1,6 kg cukru i 4 g kwasku. Lekko wystudzony syrop wlać do butelek i zamknąć. Przechowywać w chłodzie i ciemności.

Syrop z porzeczek

Owoce oczyścić, rozgnieść i pozostawić na kilka godzin, aby barwnik ze skórki przeniknął do soku. Miazga powinna lekko sfermentować. Następnie trzeba ją wycisnąć, a sok sklarować. Smak, kolor i aromat poprawia 10% dodatek czarnych porzeczek. Na l kg soku dodaje się 1,6 kg cukru oraz 2—4 g kwasku cytrynowego.
Syrop z porzeczek można przygotowywać na ciepło lub zimno, jeżeli rozpuszcza się cukier w ciepłym soku, miazgę porzeczek jeszcze przed wyciśnięciem trzeba krótko zagrzać do temperatury 70-80 °C. Ułatwia to wyciskanie soku.

Syrop z rokitnika

Przygotowując ten syrop należy bardzo uważać, aby miazga i sok z rokitnika nie zetknęły się z rdzewiejącym żelazem i nie były poddane działaniu wysokich temperatur. Dlatego syrop ten lepiej przygotowywać na zimno. Sok z owoców rozgniecionych w małej prasie płytkowej, najlepiej uzyskany bezpośrednio na krzewach, cedzi się lub filtruje przez płótno, aby pozbyć się różnych zanieczyszczeń. Nie będzie on co prawda zupełnie czysty, ale nie ma to już wpływu na jakość syropu. W emaliowanym naczyniu rozpuścić w soku cukier i kwasek cytrynowy. Na każdy litr soku dodaje się 1,6 kg cukru i 7 g kwasku cytrynowego.
Po całkowitym rozpuszczeniu cukru i kwasku syrop wlać do czystych butelek, zamknąć je i ustawić w chłodnym miejscu.

Miód z mniszka

Używa się tylko świeżych kwiatów, zerwanych wiosną, na początku kwitnienia.
Do l l wody wsypać ok. 200 kwiatów (koszyczków) mniszka, dodać l cytrynę średniej wielkości (pokrajaną ze skórką na małe cząstki). Mieszankę tę gotować 10 minut i pozostawić na 24 godziny w temperaturze pokojowej. Po tym czasie sok odcedzić i podgrzać. Stale mieszając, rozpuścić w soku l kg cukru. Kiedy cukier się rozpuści, gotować sok jeszcze 15—20 minut, aż zgęstnieje i nabierze konsystencji miodu.
Miód z mniszka wlać do małych słoików i zamknąć. Przechowywać w chłodnym i ciemnym miejscu.

Syrop z marzanki wonnej

Ten bardzo aromatyczny syrop służy przede wszystkim do sporządzania pachnących i leczniczych napojów.
W11 gorącej wody rozpuścić 1,6 kg cukru i ok. 4 g kwasku cytrynowego. Po całkowitym rozpuszczeniu cukru w gotującej się wodzie dodać 100 g świeżych listków marzanki wonnej. Całość krótko gotować, potem przykryć pokrywką i pozostawić na godzinę do wystudzenia. Następnie przefiltrować syrop przez płótno i wlać do butelek. Trzeba je natychmiast zamykać i przechowywać w chłodnym miejscu.

Syrop z malin

Syrop z malin przygotowuje się najczęściej na zimno, bo dzięki temu zachowuje się naturalny aromat. Sok otrzymuje się w podobny sposób, jak moszcz.
Owoce rozgnieść i na l kg miazgi dodać 0,5 l wody. Odstawić miazgę na ok. 12 godzin, po czym sok odcedzić, a miazgę jeszcze raz wycisnąć.
Na 11 soku dodaje się 1,5—1,6 kg cukru i 6—8 g kwasku cytrynowego.
Rozpuszczając cukier w ciepłym soku, ogrzewamy go najwyżej do temperatury 80°C, w żadnym razie nie dopuszczając do wrzenia.

Syrop koktajlowy

Dojrzałe czarne porzeczki i maliny (w proporcji l : 1) zalać małą ilością wody i powoli ogrzewać aż do wrzenia, utrzymując ten stan przez 5 minut. Wrzące owoce rozetrzeć. Następnie miazgę odstawić, aby trochę ostygła, ale nie zupełnie, bo jeszcze ciepłą trzeba przetrzeć przez sito i przefiltrować przez wkładkę filtracyjną (tkaninę). Przefiltrowany sok pozostawić na 12 godzin do sedymentacji, a potem ściągnąć czysty sok gumową rurką.
Na 11 soku dodaje się 1,5 kg cukru i 4 g kwasku cytrynowego. Cukier rozpuszczamy w soku o temperaturze 70 °C.

Moszcz z porzeczek

Moszcz można robić z porzeczek czarnych, czerwonych i białych, oddzielnie lub w mieszankach. Miazga z czerwonych i czarnych porzeczek musi się odleżeć. Ponieważ porzeczki zawierają dużą ilość kwasów, sok zawsze należy rozrzedzić wodą.
Na 10 l soku dodaje się 10—15 l wody. Aby wydelikacić smak soku z porzeczek, dodaje się na 10 l nie rozrzedzonego soku 2—3 kg cukru.
Moszcz pasteryzuje się przepływowo w temperaturze 75 °C lub w butelkach: przy temperaturze wewnętrznej 80°C przez l minutę lub w temperaturze kąpieli wodnej 85 — 90 ° C przez 15 minut.

Moszcz z jeżyn

Owoce rozgnieść i pozostawić na 12 godzin. Po odleżeniu miazgę wycisnąć i sok odstawić do sedymentacji. Do oczyszczonego soku dodaje się 0,4—0,61 wody i 0,2 kg cukru na l l soku.
Sok z jeżyn można także pozyskać w inny sposób: do rozgniecionych owoców dodać trochę wody i ogrzewać w temperaturze 65 ° C przez 20 minut. Z podgrzanej w ten sposób miazgi łatwo uzyskać sok, umieszczając ją na pewien czas w woreczku. Moszcz pasteryzuje się w temperaturze wewnętrznej 80 ° C przez l minutę lub w temperaturze kąpieli wodnej 90° C przez 10—15 minut.

Moszcz z malin

Owoce rozgnieść, miazgę ostrożnie wymieszać i pozostawić na 12 godzin, aby się odleżała w chłodnym miejscu, wtedy sok łatwiej się oddzieli. Miazgę malinową można przed odstawieniem rozrzedzić wodą — 0,5 l na l kg owoców. Po odleżeniu zlać sok, który owoce puściły, a miazgę wycisnąć albo włożyć do woreczka, aby sok swobodnie wyciekał. Cały sok wymieszać. Miazgę lub sok z malin można też delikatnie zakwasić,aby wydelikacić smak moszczu i zwiększyć walory zapachowe. Ale przy tym może się zmniejszyć intensywność zabarwienia soku.
Do soku można jeszcze raz dodać wodę w proporcji 0,25 l na 11 soku. Do rozrzedzonego soku dodaje się 60—100 g cukru na 11 nie rozrzedzonego soku (po odliczeniu całej dodanej wody). Po rozpuszczeniu cukru moszcz pasteryzuje się w butelkach, w temperaturze wewnętrznej 75 ° C przez 2 minuty lub w temperaturze kąpieli wodnej 85 ° C przez 10—15 minut.

Moszcz z jarzębiny

Sklarowany sok, uzyskany przez zmiażdżenie i wyciśniecie owoców, rozcieńczamy wodą w stosunku l : 1. Aby złagodzić kwaśny i cierpki smak soku jarzębiny można dosłodzić go cukrem, dodając 100—150 g cukru na l l nie rozrzedzonego soku. Pasteryzuje się w butelkach, w temperaturze wewnętrznej 70 ° C przez 2 minuty lub w temperaturze kąpieli wodnej 80 ° C przez 10 minut. Moszcz z jarzębiny możemy również sporządzić przez pasteryzowanie nie rozrzedzonego soku z jarzębiny bez dodawania cukru.

Moszcz z truskawek

Dojrzałe, ale nie przejrzałe truskawki rozgnieść, dodać do miazgi 0,5 l wody na l kg owoców. Miazgę pozostawić na 6—12 godzin w temperaturze ok. 15 °C, aby się odleżała. Kiedy miazga puści sok, delikatnie go zlać, a resztę wycisnąć. Na l l soku daje się 0,201 wody i 50—100 g cukru; można dodać na l l soku 2 g kwasku cytrynowego. Pasteryzuje się w butelkach, w temperaturze wewnętrznej 72°C przez l minutę lub w temperaturze kąpieli wodnej 80—85 ° C przez 10 minut.

Moszcz z jabłek

Jabłka umyć, rozdrobnić, następnie wycisnąć i sklarować sok ie powinien on być już przerabiany, ponieważ sam w sobie jest łagodny, odświeżający i aromatyczny. Bardzo dobrą jakością wyróżniają się moszcze z odmian p zdecydowanym smaku, jak np. James Grieve. Moszcz z jabłek jest bardzo cenny dzięki temu, że zawiera cukry o dużych wartościach biologicznych. W czasie rozdrabniania, wyciskania i innych procesów przygotowawczych należy zadbać o to, aby niepotrzebnie nie wystawiać napoju na działanie powietrza, ponieważ brązowieje. Pasteryzuje się przepływowo w temperaturze 78 °C lub w butelkach: przy temperaturze wewnątrz butelki 75 °C przez l minutę, albo w temperaturze kąpieli wodnej 80° C przez 15 — 20 minut.

Moszcz z gruszek

Wybiera się tylko soczyste, dojrzałe owoce, ale nie przejrzałe, nadgniłe ani mączyste. Trochę mdły smak moszczu z gruszek można poprawić, dodając jabłka (30 %). Owoce rozdrobnić, wycisnąć sok i sklarować przez sedymentację. Moszcz z samych gruszek można zakwasić, dodając l—2 g kwasku cytrynowego na l l soku.
Moszcz pasteryzuje się w temperaturze wewnętrznej 80 ° C przez 2 minuty lub w temperaturze kąpieli wodnej 90 °C przez 20 minut.

Moszcz z winogron

Na moszcz można wykorzystać zarówno grona szlachetnych odmian, jak i grona z drobnymi owocami. Owoce dokładnie umyć, aby usunąć z ich powierzchni preparaty, którymi były opryskiwane. Po zmiażdżeniu lub wypestkowaniu miazgę natychmiast wycisnąć, a sok sklarować. Soku z winogron już się nie doprawia do smaku. Czerwony lub różowy sok otrzymuje się z odmian o owocach granatowych; miazgę pozostawia się na kilka godzin do odleżenia, aby barwnik ze skórki przeniknął do soku. Moszcz z winogron pasteryzuje się metodą przepływową w temperaturze 75 °C albo w butelkach: w temperaturze wewnątrz butelki 78 °C przez l minutę, albo w temperaturze kąpieli wodnej 85 °C przez 15 — 20 minut.

Moszcz z derenia

Ten moszcz można przygotować tylko ze świeżych i soczystych owoców. Miazgę derenia przed wyciskaniem wymieszać z wodą (0,25 l na l kg miazgi), a następnie odstawić na 6-12 godzin aby się odleżała.
Na 2 części wyciśniętego i klarownego soku dodaje się J część wody. Na l l soku dodaje się 100—150 g cukru. Moszcz pasteryzować w butelkach przy wewnętrznej temperaturze 78°C przez l minutę lub przy temperaturze kąpieli wodnej 85 ° C przez 15 minut.

Moszcz z owoców czarnego

Dojrzałe owoce oczyścić i zalać małą ilością wody. Gotować 6 — 8 minut, mieszając i rozgniatając owoce. Następnie miazgę odstawić na 12 godzin do odleżenia, a potem wycisnąć ręcznie w płótnie. Jeżeli sok jest mętny, trzeba odstawić go na kilka godzin do sedymentacji, a potem sklarowany moszcz zlać przez gumową rurkę.
Na l l soku dodaje się l l wody, 0,15—0,20 kg cukru i ewentualnie 3 g kwasku cytrynowego.
Moszcz wlać do butelek i pasteryzować w temperaturze wewnątrz butelki 80° C przez l minutę lub w temperaturze kąpieli wodnej 85—90 ° C przez 10—15 minut. Spasteryzowany moszcz przechowuje się w ciemnym i chłodnym miejscu.

Placek drożdżowy z makiem

Przyrządzić placek drożdżowy z 50 dkg mąki, 3 dkg drożdży, szklanki mleka, l jajka i 2 żółtek, 15 dkg cukru i 15 dkg masła, wanilii i odrobiny soli, pozostawić w cieple do wyrośnięcia. Przygotować nadzienie makowe: zagotować 1/2 l mleka, dodać 30 dkg cukru, 5 dkg masła, olejek migdałowy, wsypać 40 dkg zmielonego maku, zagotować, lekko schłodzić. Przyrządzić kruszonkę: z 10 dkg mąki, 5 dkg masła, 5 dkg cukru w mączce, wszystkie składniki posiekać, zagnieść ciasto, dać na chwilę do lodówki. Wyrośnięte ciasto wyłożyć na posmarowaną tłuszczem blachę. Rozciągnąć równo palcami zanurzonymi w stopionym tłuszczu. Na cieście rozłożyć masę makową (powinna być letnia). Pozostawić do wyrośnięcia w ciepłym miejscu. Gdy ciasto podrośnie, posypać kruszonką startą na tarce o dużych otworach. Wstawić do dobrze nagrzanego piekarnika, piec 40—50 minut.

Placek drożdżowy z serem

50 dkg mąki pszennej, 3 dkg drożdży, około 1/4 l mleka, l jajka i 2 żółtek, 15 dkg masła i 15 dkg cukru oraz cukru waniliowego przygotować ciasto drożdżowe wg przepisu podstawowego, pozostawić do wyrośnięcia. Z 50 dkg tłustego twarogu, 5 dkg masła, 15 dkg cukru, 3 żółtek i 3 białek ubitych na sztywną pianę, wanilii i 3 dkg smażonej skórki pomarańczowej przygotować nadzienie. Gdy ciasto dobrze wyrosło, wyłożyć 2/3 ciasta na posmarowaną blachę, rozłożyć równo końcami palców zanurzonymi w stopionym tłuszczu. Przykryć masą serową. Resztę wyłożyć na stolnicę posypaną mąką, wyrobić krótko. Kształtować wałeczki o średnicy 1/2 cm, z których ułożyć w masie serowej skośną kratkę. Pozostawić do wyrośnięcia pod przykryciem w ciepłym pomieszczeniu. Gdy wyrośnie, cały placek posmarować rozmąconym jajkiem. Upiec w dobrze nagrzanym piekarniku na złoty kolor (ok. 50 minut). Wyjąć, lekko schłodzić, wyłożyć na deseczkę, ostudzić, pokrajać w prostokątne kawałki.

Kołczyki z nadzieniem

Z niepełnej szklanki ciepłego mleka, łyżki cukru i 7 dkg drożdży przygotować rozczyn, postawić w ciepłym miejscu. Zagrzać w misce l kg mąki pszennej. Osobno utrzeć na pulchną masę 20 dkg masła, 5 dkg smalcu lub oliwy, 2 całe jajka, 5 żółtek i 25 dkg cukru. Do mąki wlać podrośnięty rozczyn drożdżowy, ubite jajka, l/41mleka, dodać trochę soli i startą skórkę z cytryny lub cukier waniliowy i ubijać tak długo, aż ciasto odstanie od miski. Zostawić do podrośnięcia (pół godziny) w ciepłym miejscu. Jeszcze raz przerobić i znowu odstawić do podrośnięcia. Brać kawałki ciasta wielkości bułki, formować palcami kwadratowe placuszki, nakładać nadzienie, ułożyć rogi do środka, kłaść na posmarowaną tłuszczem blachę, pozostawiając między kołoczykami trochę miejsca do wyrośnięcia, posmarować z wierzchu jajkiem rozmąconym z mlekiem, wierzch posypać kruszonką. Przygotować ją według przepisu podstawowego z 50 dkg mąki, 25 dkg masła lub margaryny i 25 dkg cukru oraz paczki cukru waniliowego. Kołoczyki piec 45—50 minut w średnim piekarniku.

Przykład

Chleb weselny 2

Z l kg mąki pszennej luksusowej, 5 dkg drożdży, 10 dkg cukru, 20 dkg masła, 1/2 litra mleka, 2—3 jaj, odrobiny soli i pół łyżeczki cynamonu przygotować wg podstawowego przepisu ciasto drożdżowe. Gdy dobrze wyrośnięte, brać po kawałku ciasta i formować lub wywałkować okrągły placek (wielkości według uznania, najczęściej mieszczą się dwa chleby na średniej blasze). Chleby ułożyć na natłuszczonej blasze. Przygotować posypkę z 30 dkg mąki, 15 dkg masła i 15 dkg cukru. Składniki przesiekać na stolnicy, szybko zagnieść ciasto i położyć w chłodzie. Gdchleby ułożone na blasze wyrosną, smarować je jajkiem rozmąconym z mlekiem, a w środku ułożyć wzgórek posypki. Te same chleby napełnia się nadzieniem serowym lub makowym, robiąc tłuczkiem wgłębienie w chlebie.

Chleb weselny

Przygotować na ciasto: l kg mąki, 6 dkg drożdży, około 1/2 l mleka, 20 dkg masła, 20 dkg cukru, 4 żółtka, 2 całe jajka, startą skórkę cytrynową, cukier wanilinowy, sól, tłuszcz do smarowania blachy. Przygotować na posypkę (kruszonkę): 50 dkg mąki, 25 dkg masła albo margaryny, 25 dkg drobnego cukru, paczkę cukru waniliowego. Wyrobić starannie ciasto, dodając do przesianej mąki podrośnięty rozczyn drożdżowy, dobrze ubite z cukrem jajka i żółtka, sól, skórkę cytrynową, cukier waniliowy i tłuszcz. Dobrze wyrobione ciasto (o tajemnicach dobrego ciasta drożdżowego piszemy we wstępie do tego rozdziału) postawić w cieple do wyrośnięcia. W tym czasie przyrządzić posypkę: mąkę wymieszać z cukrem i cukrem waniliowym, masło (zimne z lodówki) rozdrobnić na małe kawałki, wszystko razem przesiekać i zagnieść nie wyrabiając zbyt długo. Posypkę wstawić do lodówki lub wynieść w zimne miejsce. Posmarować blachy tłuszczem. Wyrośnięte ciasto ułożyć na blasze, rozciągnąć je natłuszczonymi palcami. Pozostawić je chwilę w cieple żeby wyrosło, po czym posmarować mlekiem z rozpuszczoną w nim łyżką cukru, a z wierzchu posypać grubo kruszonką. Wstawić do wygrzanego pieca lub piekarnika i piec ok. 45—50 minut.

Oto video jak upiec chleb

Karczek wędzony

Dwa kg chudego mięsa z karkówki (bez kości) obmyć, osuszyć. 6 dkg soli wymieszać z 2 g saletry i przyprawami (pieprz, ziele angielskie, jałowiec, roztarty ząbek czosnku, pokruszony liść laurowy), natrzeć starannie mięso i ułożyć ścisło w kamiennym garnku, przykryć pokrywą i obciążyć. Przechowywać w chłodnej piwnicy ok. 12 dni. Po upływie tego czasu wyjąć, opłukać, zawinąć ciasno w zdjętą z sadła błonę, osznurować, zawiązać końce i uwędzić. Tak przygotowany baleron można przechowywać przez 4 tygodnie. Przed podaniem ugotować (ok. godziny) i wystudzić w tej samej wodzie.

Boczek wędzony

Przygotować 4 kg boczku, 25 dkg soli, 8 g saletry, kilka liści laurowych, 15 ziaren pieprzu i ziela angielskiego, l dkg cukru. Sól wyprażyć krótko na patelni. Wymieszać ze zmielonymi i utłuczonymi w moździerzu przyprawami. Mieszaniną natrzeć starannie boczki, ułożyć je ścisło w naczyniu kamiennym lub emaliowanym (ale z nieuszkodzoną polewą!) i pozostawić przez 48 godzin w temperaturze pokojowej. Następnie wynieść do zimnej piwnicy na 10 dni, obracając codziennie każdą sztukę. Wyjąć, obsuszyć i uwędzić w zimnym dymie.

Żeberka wędzone

Przygotować: 2 kg żeberek wieprzowych, 5—6 dkg soli, 3 g saletry, pół łyżeczki pieprzu, roztarty ząbek czosnku, kilka ziaren jałowca. Żeberka przerąbać w poprzek na 2—3 pasy, natrzeć solą z przyprawami i ścisło ułożyć w kamiennym garnku. Naczynie z żeberkami przetrzymywać zimą w pomieszczeniu o temperaturze pokojowej przez l dzień, a latem od razu wynieść do piwnicy. Po upływie 7—8 dni żeberka wyjąć, osuszyć, uwędzić w chłodnym dymie. Przechowywać osłonięte papierem pergaminowym i zawieszone w chłodnej spiżarni albo piwnicy.

Metka

Dwa kg mięsa wieprzowego z łopatki i 40 dkg świeżej słoniny pokrajać na kawałki i dwukrotnie zemleć w maszynce do mięsa z sitkiem o drobnych otworach. Dodać kopiastą łyżkę soli, łyżeczkę pieprzu i szczyptę papryki. Wyrobić dokładnie na jednolitą masę. Napełnić nią odcinki jelit długości 30—tO cm i związać końce, formując krążki. Gotowe kiełbasy obsuszyć zawieszając w przewiewnym miejscu na 4—6 godzin. Wędzić w chłodnym dymie przez ok. 4 godziny i ostudzić w wędzarni. Metka nie nadaje się do długotrwałego przechowywania.

Ziemniaki duszone z warzywami

10 ziemniaków, 1 marchew, 1 rzepa, 1 cebula, korzeń pietruszki, 2 łyżki stołowe masła, 1 szklanka wywaru mięsnego, zielona pietruszka, pieprz, sól.
Surowe ziemniaki pokroić na duże części, a marchew, rzepę i pietruszkę na średnie kawałki. Wszystko włożyć do rondla. Dodać obsmażoną cebulę, pieprz i zieloną pietruszkę, związaną w pęczek.

Ziemniaki duszone z kukurydzą w sosie rumianym

8-10 ziemniaków, 1-2 marchwie, 1 cebula, 100 g gotowanej kukurydzy (ziarno), 3-4 łyżki stołowe masła, 1/2 szklanki sosu rumianego, listek laurowy, zielenina, sól.
Marchew i cebulę pokroić, obsmażyć na maśle i zmieszać z pokrojonymi w kostkę ziemniakami. Dodać gotowane ziarna kukurydzy oraz sos rumiany, listek laurowy, pieprz i sól. Dusić w rondlu pod przykryciem na małym ogniu do miękkości. Przed podaniem posypać drobno posiekaną zieloną pietruszką lub koperkiem.

Ziemniaki duszone z kabaczkami

10 ziemniaków, 2 kabaczki, 2 cebule, 2-3 ząbki czosnku, 3 pomidory, 2 szklanki sosu pomidorowego, 1/2 szklanki oleju, zielenina, pieprz, sól.
Ziemniaki pokroić na kawałki, usmażyć na oleju i wyłożyć na patelnię. Kabaczki obrać, pokroić (usunąć pestki), umyć, usmażyć na oleju i połączyć z ziemniakami. Dodać przesmażoną cebulę, pieprz i sól oraz wlać sos pomidorowy i dusić przez 10-15 minut. Pod koniec duszenia dodać utarty czosnek oraz zieleninę i całość dodusić. Gotowe danie ozdobić cząstkami świeżych pomidorów i posypać zieleniną.

Ziemniaki duszone z boczkiem wędzonym i suszonymi śliwkami

8-10 ziemniaków, 150 g boczku, 10 suszonych śliwek, 1-2 cebule, 1 szklanka wywaru mięsnego lub wody, 50 g słoniny, listek laurowy, pieprz, sól.
Ziemniaki pokroić na części. Wędzony boczek, pokrojony na niewielkie kawałki, lekko podsmażyć. Oddzielnie usmażyć na słoninie cebulę. Wszystko włożyć do rondla. Dodać suszone śliwki (bez pestek), wywar mięsny lub wodę, listek laurowy i kilka ziarenek pieprzu. Posolić i dusić pod przykryciem do miękkości.

Ziemniaki duszone z pulpecikami z mięsa

16 ziemniaków, 2 szklanki wywaru mięsnego, 200 g mięsa, 1 cebula, 1 marchew, 1 łyżka mleka lub wody, 2 szklanki białego sosu, 2 łyżki stołowe masła, pieprz, sól.
Wołowinę lub wieprzowinę przepuścić dwukrotnie przez maszynkę. Dodać sól, pieprz, drobno pokrojoną cebulę, przesmażoną mąkę i trochę mleka lub wody. Wszystko dokładnie wymieszać i formować pulpeciki (kulki) o masie 10-12 g. Następnie obsmażyć je lekko na maśle i włożyć do rondla z wywarem mięsnym. Gotować na małym .ogniu przez 15 minut. Na wywarze po ugotowaniu pulpecikow przyrządzić rzadki biały sos. Do oddzielnego rondla włożyć ziemniaki, pokrojone na kawałki, oraz poszatkowaną i przesmażoną na maśle marchew i cebulę. Dodać 2/3 sosu, listek laurowy i pieprz. Dusić na małym ogniu do miękkości. Pozostałym sosem zalać pulpeciki i zagotować.

Ziemniaki duszone z rybą

14 ziemniaków, 200 g filetów rybnych, 1 cebula, 1 marchew, 2 łyżki stołowe mąki, 2 łyżki stołowe oleju, listek laurowy, 4 łyżki stołowe białego sosu, zielenina, sól.
Ziemniaki pokroić na cząstki i lekko obsmażyć. Oddzielnie przesmażyć cebulę i marchew, a następnie wymieszać z ziemniakami, zalać białym sosem i dusić. Na 10 minut przed końcem gotowania dodać listek laurowy. Filety rybne pokroić w kostkę, posypać solą i pieprzem, obtoczyć w mące i obsmażyć na oleju. Dodać trochę białego sosu i

Ziemniaki duszone z oliwkami

8 ziemniaków, 3-4 łyżki stołowe masła, 3 cebule, 2 łyżki stołowe mąki, 200 g oliwek, 2 łyżki stołowe sosu pomidorowego, zielenina, pieprz.
Ziemniaki pokroić na części. Drobno pokrojoną cebulę i zieleninę przesmażyć razem z mąką. Dodać sos pomidorowy (lub sok z 4-5 pomidorów), kilka ziaren pieprzu i trochę wody. W powstałym sosie dusić ziemniaki wraz z oliwkami (uprzednio wymoczonymi przez 1,5-2 godziny w wodzie, aby nie były zbyt słone).

Ziemniaki po marynarsku

8 ziemniaków, 1 l wywaru mięsnego, 4 cebule, 4
łyżki stołowe musztardy, 200 g kiszki wątrobianej, sól.
Pokrojoną cebulę zmieszać z musztardą i ugotować w wywarze mięsnym. Dodać sól i pieprz oraz ziemniaki, ugotowane w łupinach, obrane i pokrojone na kawałki. Dusić na małym ogniu przez 15 minut. Podać z kiszką wątrobianą pokrojoną na kawałki.

Ziemniaki duszone po węgiersku

10 ziemniaków, 3 cebule, 2 łyżki stołowe przecieru pomidorowego, 1/2 łyżki do herbaty mielonej papryki, 4-5 łyżek stołowych masła, 1 szklanka wywaru mięsnego, zielenina, sól.
Ziemniaki pokroić w talarki. Usmażyć cebulę. Kiedy będzie miękka, dodać mieloną paprykę i przecier pomidorowy, zmieszać z ziemniakami, posolić, zalać wywarem mięsnym i dusić w piekarniku, aż potrawa nabierze miękkości. Przed podaniem polać roztopionym masłem i posypać drobno posiekanym koperkiem lub zieloną pietruszką.

Ziemniaki duszone z warzywami po ormiańsku

6 ziemniaków, 400 g oberżyny (bakłażanów), 4 pomidory, 80 g słodkiej papryki, 1 cebula, 1/2 szklanki masła, zielenina, sól.
Ziemniaki, bakłażany i cebulę pokroić i lekko obsmażyć na maśle. Dołożyć drobno pokrojoną słodką paprykę, posolić, dodać wody i dusić pod przykryciem. Na 5 minut przed końcem dodać pokrojone w cząstki pomidory. Gotową potrawę polać sokiem wydzielonym przez warzywa w czasie duszenia i posypać zieleniną — rozdrobnioną natką pietruszki lub koperkiem.

Kluski ziemniaczane po niemiecku

4 ziemniaki, 1 szklanka kaszy manny, 2 kawałki bułki, 2 łyżki margaryny, 4 szklanki mleka, sól.
Ziemniaki zetrzeć na tarce i odcisnąć, a następnie przełożyć na miskę i posolić. Przygotować grzanki: kawałki bułki pokroić w kostkę i usmażyć. Zagotować mleko i ugotować w nim kaszę mannę, po czym szybko ją. wymieszać z masą ziemniaczaną. Następnie ręce zamoczyć w zimnej wodzie i wyrabiać ciasto, aż będzie odchodzić od miski. Ponownie zmoczyć ręce zimną wodą, aby łatwiej było robić kluski. Kluski wypełniać usmażonymi grzankami i gotować przez 15-20 minut w osolonej wodzie.
Kluski można podać jako oddzielne danie. Stosuje się je również jako dodatek do wszelkich smażonych mięs (z dowolnym sosem).

Knedle

8 ziemniaków, 8 łyżek stołowych mąki, 1 jajko, 200 g śliwek, 1 łyżka stołowa cukru, 2 łyżki stołowe . masła, sól.
Surowe ziemniaki utrzeć na tarce o drobnych otworach, a sok odlać. Dodać mąkę, jajko, sól i wyrobić twarde ciasto (takie jak na wareniki). Z ciasta uformować kulki i każdą nafaszerować śliwką (bez pestki), obtoczona w cukrze. Knedle ugotować w dużej ilości posolonej wody. Przed podaniem potrawę polać roztopionym masłem

Ziemniaki z fasolą

8 ziemniaków, 1,5 szklanki fasoli, 1 cebula, 4 łyżki stołowe śmietany, 4 łyżki stołowe przecieru pomidorowego, 2 łyżki stołowe masła, pieprz, sól.
Ugotować ziemniaki i oddzielnie fasolę. Następnie ziemniaki pokroić na kawałki, podsmażyć i zmieszać z fasolą. Dodać śmietanę oraz drobno pokrojoną usmażoną cebulę, przecier pomidorowy, pieprz i sól do smaku. Wszystko wymieszać jeszcze raz. Dusić potrawę pod przykryciem na małym ogniu do miękkości.

Łazanki z ziemniaków

10 ziemniaków, 2 jajka, 500 g twarogu, 2 łyżki stołowe masła, mąka, sól.
Ziemniaki ugotowane ostudzić i przepuścić przez maszynkę razem z twarogiem. Wymieszać oraz dodać jajka i tyle mąki, by można było wyrobić ciasto średniej gęstości. Uformować kulki i ugotować je w osolonej wodzie. Przed podaniem polać stopionym masłem.

Fitka

10 ziemniaków, 2 marchwie, 1 pietruszka, 1 seler, 2-3 łyżki stołowe mąki, 50 g wieprzowiny, sól.
Warzywa pokroić i ugotować. Pod koniec gotowania dołożyć drobno pokrojone ziemniaki i posolić. Część wywaru odlać. Ziemniaki i warzywa przetrzeć, dodać mąkę i trochę wywaru oraz zagotować. Przed podaniem okrasić skwarkami z wieprzowiny.

Knedle z ziemniaków z grzybami

10 ziemniaków, 300-400 g świeżych grzybów, 2 szklanki mąki, 1 jajko, 3 łyżki stołowe masła, 1 łyżka stołowa tartej bułki, 1 cebula, 300 g bułki pszennej, pieprz, sól.
Farsz: Surowe grzyby umyć, oczyścić, posiekać i ugotować w niewielkiej ilości wody. Obrać cebulę, pokroić w plasterki i usmażyć na kolor jasnozłocisty. Namoczyć bułkę w wodzie lub mleku, a następnie wycisnąć. Ugotowane grzyby (bez wody), cebulę i bułkę przepuścić przez maszynkę i całość utrzeć, dodając pieprz i sól do smaku. Jeśli farsz będzie trochę za rzadki, dodać tartej bułki. Według przepisu przygotować ciasto z ziemniaków i zrobić z niego knedle, z nadzieniem grzybowym. Ugotować je, a następnie wyłożyć na durszlak i przelać gorącą wodą. Poczekać, aż obciekną, a następnie wyłożyć na półmisek i polać masłem ze zrumienioną tartą bułką (albo ze skwarkami).

Kluski ziemniaczane z kaszą manną

6 ziemniaków, 1/2 szklanki kaszy manny, 1/2 l mleka, 2 łyżki stołowe masła, 3 kawałki bułki, 1 szklanka sosu grzybowego, pomidorowego lub śmietanowego, sól.
Ziemniaki obrać, zetrzeć na tarce, odcisnąć, włożyć do miski i zmieszać z kaszą manną, ugotowaną na mleku. Z ciasta formować niewielkie placuszki. W środku każdego z nich położyć kawałek przesmażonej bułki (grzankę). Brzegi zlepić. Zrobione w ten sposób kluski ugotować i podać z sosem.

Ziemniaki faszerowane warzywami

8 ziemniaków, 1 marchew, 100 g selera, 200 g kalafiora, 1 l wywaru warzywnego, 2-3 łyżki stołowe oleju, 1 szklanka soku pomidorowego, zielona pietruszka, sól.
Obrane i umyte warzywa (marchew, seler, kalafior) drobno pokroić, po czym zmieszać z olejem, solą oraz posiekaną zieloną pietruszką i dusić. Ziemniaki obrać, umyć i wydrążyć, usuwając ze środków miąższ. Wypełniać ubytki farszem z warzyw i gotować w wywarze do miękkości, dodając sok pomidorowy.

Kluski porowate

8 ziemniaków, 1/2 szklanki mleka, 500 g świeżych grzybów, 2 łyżki stołowe tartego sera, zielona pietruszka, sól.

Ziemniaki obrać, zetrzeć na tarce, odcisnąć i zalać wrzącym mlekiem. Świeże grzyby ugotować, drobno pokroić i obsmażyć. Dodać pokrojoną zieloną pietruszkę, posolić i całość wymieszać z utartymi ziemniakami. Z otrzymanego ciasta zrobić kluski i włożyć je do gotującej się osolonej wody na 5-7 minut. Następnie osaczyć na durszlaku i podać z ostrym tartym serem (lub smażoną słoniną).

Knedliki-rożki

8 ziemniaków, 1/2 szklanki mąki pszennej, 1/2 szklanki mąki ziemniaczanej, 2 jajka, pieprz, gałka muszkatołowa, 2 łyżki stołowe tartej bułki, sól. Farsz mięsny: 250 g mięsa, 1,5 cebuli, 1 łyżka stołowa tłuszczu. Farsz grzybowy: 50 g grzybów suszonych, 1 cebula, 1 łyżka stołowa tłuszczu.
Gotowane ziemniaki ostudzić i rozetrzeć. Dodać mąkę pszenną i mąkę ziemniaczaną, jajka oraz utartą gałkę muszkatołową i wymieszać. Gotowe ciasto, rozwałkowane na grubość 0,5 cm, pokroić na prostokąty, pokryć każdy równo nadzieniem i zwinąć w rulon, którego końce należy ze sobą połączyć. Knedliki włożyć do osolonej wody i gotować na wolnym ogniu przez 20 minut. Następnie wyłożyć na durszlak, poczekać, aż obciekną, i wyłożyć na salaterkę. Tartą bułkę zrumienić na maśle i polać knedliki. Na farsz można użyć mięsa lub grzybów. Farsz mięsny: Przepuścić przez maszynkę wołowinę lub chudą wieprzowinę, po czym mięso lekko obsmażyć. Następnie dodać drobno pokrojoną cebulę i ponownie obsmażyć. Farsz grzybowy: Suszone borowiki lub inne grzyby moczyć przez 2-3 godziny w wodzie. Następnie grzyby umyć, ugotować, drobno pokroić i usmażyć z cebulą.

Kiełbaski ziemniaczane z sosem

5 ziemniaków, 2 łyżki stołowe mąki, 1 cebula, 1 łyżka stołowa smalcu, 2 łyżki stołowe przecieru pomidorowego, 1 łyżka tartego sera, pieprz, sól.
Ziemniaki ugotowane w łupinach obrać oraz przetrzeć przez sito albo przepuścić przez maszynkę. Wsypać następnie mąkę i zagnieść twarde ciasto, dodając pieprz i sól. Uformować z niego małe kiełbaski i ugotować je w osolonej wodzie.
Sos: Posiekaną cebulę usmażyć w niewielkiej ilości smalcu. Dodać sól, przecier pomidorowy oraz trochę wody i gotować, aż cebula będzie miękka. Przygotowanym sosem polać kiełbaski, a całość posypać tartym serem. Podawać na gorąco.

Szkubanki z ziemniaków

8 ziemniaków, 3/4 szklanki mąki, 4 łyżki stołowe smalcu, 1 łyżka stołowa maku, 1 łyżka stołowa cukru, sól.
Ziemniaki pokrojone na grube kawałki zalać wrzątkiem i gotować na półmiekko. Zlać do naczynia wodę, a ziemniaki ubić. Następnie zrobić w uzyskanej masie kilka wgłębień, dosypać mąkę i dolać około połowy uprzednio odlanej wody. Rondel nakryć i trzymać na małym ogniu przez 15-20 minut. Następnie wodę odlać, a ziemniaki dokładnie wymieszać i posolić. Z otrzymanej gęstej masy wykrawać za pomocą łyżeczki tzw. szkubanki. Wyłożyć je na talerze i polać roztopionym smalcem. Przed podaniem posypać potrawę cukrem i makiem, przepuszczonym uprzednio przez maszynkę.

Ziemniaki z makiem

10 ziemniaków, 3 łyżki stołowe masła, 3 łyżki stołowe maku, 3/4 szklanki mleka.
Mak (wypłukany) włożyć do rondla, zalać wrzątkiem i przykryć serwetką. Kiedy woda ostygnie, zlać ją, a mak utrzeć lub przepuścić kilka razy przez maszynkę. Obrane i umyte ziemniaki ugotować i gorące przetrzeć przez sito albo zemleć w maszynce, a następnie włożyć do rondla. Dodać utarty mak i masło, po czym stale mieszając, wlewać stopniowo gorące, gotowane mleko i podgrzewać jeszcze przez kilka minut. Podawać na gorąco.

Wareniki z ziemniaków i twarogu

Farsz: 5 ziemniaków, 250 g twarogu, 2 cebule, 1 łyżka stołowa masła, pieprz, sól. Ciasto: 2 szklanki mąki, 1 jajko, 2 łyżki stołowe kaszy manny, 1/2 szklanki wody, sól. Okrasa: 2 łyżki stołowe masła, 1 szklanka śmietany.

Farsz: Ugotowane ziemniaki utłuc, a następnie zmieszać z twarogiem i usmażoną na maśle cebulą. Dodać do smaku pieprz i sól. Ciasto: Kaszę mannę namoczyć w zimnej wodzie, aby napęczniała. Dodać jajko, sól i mąkę. Dokładnie wymieszać i wyrobić, a następnie rozwałkować 'cienko i pokroić w kwadraciki. Na każdym położyć nadzienie oraz połączyć brzegi tak, by powstały trójkąty, a następnie zlepić. Wareniki włożyć do gorącej, osolonej wody, gotować przez 5-7 minut, po czym przełożyć na durszlak i przelać gorącą wodą. Poczekać, aż obcieknie, i wyłożyć na półmisek. Polać roztopionym masłem. Oddzielnie podać śmietanę.

Ziemniaki na kwaśno

5 ziemniaków, 2 łyżki stołowe masła, 2 łyżki stołowe śmietany, 1 łyżka stołowa mąki, 1 cebula, 1 łyżka do herbaty 3-procentowego octu, zielenina, papryka mielona, pieprz, sól.

Posiekaną cebulę usmażyć, dodać do niej mąkę oraz paprykę mieloną i rozprowadzić szklanką gotującej się wody. Do tej mieszanki włożyć obrane ziemniaki, pokrojone na kawałki. Gotować 20 minut. Dodać ocet śmietanę, posiekaną zieleninę i sól. Całość zagotować.

Ziemniaki z oliwkami

5 ziemniaków, 2 łyżki stołowe oleju, 1 łyżka stołowa mąki, 1 cebula, 100 g świeżych oliwek, 1 łyżka stołowa przecieru pomidorowego, zielenina, pieprz, sól.
Obrane ziemniaki pokroić na cztery części. Oliwki moczyć przez 2 godziny w ciepłej wodzie. Usmażyć na oleju posiekana, cebulę i oddzielnie mąkę wraz z posiekaną zieleniną. Dodać przecier pomidorowy i trochę wody, W tym sosie dusić ziemniaki razem z oliwkami.

Puree z ziemniaków z kalarepą

5 ziemniaków, 4 kalarepy, 3 łyżki stołowe masła, 3/4 szklanki mleka, sól.
Ziemniaki ugotowane w łupinie obrać. Kalarepę obrać, pokroić na cienkie plasterki i gotować przez 15 minut w osolonej wodzie, a następnie wyłożyć na sito, żeby obciekła woda i przetrzeć razem z gotowanymi ziemniakami. Otrzymane puree włożyć do garnka, postawić na ogniu i ubijać z gorącym mlekiem, wlewanym stopniowo po łyżeczce. Dodać masło. Można puree podawać jako oddzielną potrawę lub jako dodatek do potraw.

Puree z ziemniaków z majonezem

4 ziemniaki, 1 cebula, 1/2 łyżki stołowej musztardy, 1/2 szklanki majonezu, 4 oliwki, papryka mielona, sól.
Ziemniaki ugotowane w łupinach obrać, zemleć, posolić. Do majonezu dodać musztardę i mieloną paprykę. Następnie sos wymieszać z ziemniakami i utartą cebulą na jednolitą masę. Gotowe danie ozdobić oliwkami.

Zupa ziemniaczana z dorszem lub inną rybą

6-7 ziemniaków, 500 g ryby, 1,5 l wody, 2 marchwie, 2 cebule, 1 pietruszka, 2 łyżki stołowe masła, przyprawy aromatyczne, sól.

Rybę sprawić, oskórować i umyć. Ości, głowę bez skrzeli i inne pozostałe po oczyszczeniu części, włożyć do rondla. Dodać włoszczyznę, cebulę i przyprawy. Posolić, zalać wodą i ugotować. Cebulę i 1 marchew obsmażyć w maśle. Do przecedzonego wywaru włożyć obsmażoną cebulę i marchew oraz włoszczyznę. Gotować na małym ogniu. Dodać ziemniaki, a w połowie gotowania dołożyć pokrojone filety rybne i gotować do miękkości. Przed podaniem zupę posypać zieleniną.

Ziemniaki gotowane z soją

8 ziemniaków, 300 g gotowanej soi, 1 cebula, 2 łyżki stołowe tłuszczu, zielenina, sól. Ziemniaki ugotowane w łupinie obrać, pokroić na kawałki i zmieszać z soją konserwową oraz z pokrojoną i obsmażoną cebulą. Wszystko posolić i podgrzać. Gotowe danie posypać posiekaną natką pietruszki lub koperkiem.

Ziemniaki gotowane z masłem i zieleniną

10 ziemniaków, 3 łyżki stołowe masła, zielenina, sól. Ziemniaki obrać, zalać gorącą wodą i postawić na ogniu. Kiedy woda zacznie wrzeć, posolić i gotować jeszcze około 20 minut, aż do miękkości. Następnie odlać wodę i odparować ziemniaki na małym ogniu. Do garnka włożyć masło oraz posiekaną zieleninę i wszystko wymieszać. Oddzielnie można podać mleko, śmietanę lub twaróg.

Ziemniaki na kwaśno

5 ziemniaków, 2 łyżki stołowe masła, 2 łyżki stołowe śmietany, 1 łyżka stołowa mąki, 1 cebula, 1 łyżka do herbaty 3-procentowego octu, zielenina, papryka mielona, pieprz, sól.
Posiekaną cebulę usmażyć, dodać do niej mąkę oraz paprykę mieloną i rozprowadzić szklanką gotującej się wody. Do tej mieszanki włożyć obrane ziemniaki, pokrojone na kawałki. Gotować 20 minut. Dodać ocet, śmietanę, posiekaną zieleninę i sól. Całość zagotować.

Ziemniaki z oliwkami

5 ziemniaków, 2 łyżki stołowe oleju, 1 łyżka stołowa mąki, 1 cebula, 100 g świeżych oliwek, 1 łyżka stołowa przecieru pomidorowego, zielenina, pieprz, sól.

Obrane ziemniaki pokroić na cztery części. Oliwki moczyć przez 2 godziny w ciepłej wodzie. Usmażyć na oleju posiekaną cebulę i oddzielnie mąkę wraz z posiekaną zieleniną. Dodać przecier pomidorowy i trochę wody. W tym sosie dusić ziemniaki razem z oliwkami.

Ziemniaki gotowane w sosie śmietanowo-musztardowym

10 ziemniaków, 1 cebula, 1 szklanka śmietany, 1 łyżka stołowa musztardy, sól.
Ziemniaki ugotowane w osolonej wodzie ostudzić i pokroić na plasterki. Posiekać cebulę, zmieszać ją z musztardą roztartą ze śmietaną, posolić i gotowym sosem polać ziemniaki.

Młode ziemniaki w śmietanie

10-12 ziemniaków, 1 szklanka śmietany, 2 łyżki masła, zielenina, sól.
Młode ziemniaki oskrobać, umyć i ugotować w osolonej wodzie. Wodę odlać. Dodać śmietanę oraz masło i wymieszać, potrząsając garnkiem. Po wierzchu posypać posiekaną zieleniną — natką pietruszki lub koperkiem.

Ziemniaki w mleku

8 ziemniaków, 1 szklanka mleka, 3 łyżki masła, zielenina, sól.
Obrane ziemniaki pokroić w kostkę i włożyć do rondla posmarowanego na dnie tłuszczem. Zalać gorącą wodą, zagotować, po czym wodę zlać. Następnie ziemniaki zalać gorącym mlekiem, posolić i gotować do miękkości. Przed podaniem okrasić gorącym masłem i posypać posiekaną zieleniną.

Ziemniaki przecierane ze smażoną cebulą

8 ziemniaków, 1 cebula, 4 łyżki stołowe oleju, zielenina, sól.
Ciemniaki ugotować w osolonej wodzie i ugnieść lub przetrzeć przez sito. Włożyć do nich usmażoną na oleju cebulę i wymieszać. Tak przygotowane ziemniaki można podawać z surowymi lub kwaszonymi warzywami.

Ziemniaki z sosem śledziowym

8 ziemniaków, 2 śledzie, 1 cebula, 1/2 szklanki śmietany lub majonezu, 1 łyżka do herbaty musztardy, 4 łyżki stołowe masła, zielenina, sól.
Ziemniaki ugotować. Oddzielnie przygotować sos śledziowy: filety śledziowe posiekać razem z cebulą, a następnie zmieszać z majonezem lub śmietaną. Aby uzyskać ostrzejszy sos, dodaje się musztardę. Ugotowane ziemniaki polać roztopionym masłem i posypać posiekaną zieloną pietruszką lub koperkiem. Oddzielnie podać przygotowany poprzednio sos.

Ziemniaki z cebulą i grzybami

9 ziemniaków, 1,5 cebuli, 400 g świeżych grzybów, 4 łyżki stołowe masła, sól.
Ziemniaki ugotować. Świeże grzyby podgotować, posiekać i obsmażyć, dodać do nich cebulę, usmażoną oddzielnie, i wymieszać. Przed podaniem dołożyć grzyby do ziemniaków i całość polać roztopionym masłem.

Zupa puree z ziemniaków, marchwi i pomidorów

6-8 ziemniaków, 3 pomidory, 1 marchew, 1,5 l wywaru mięsnego, 1/2 szklanki śmietanki, żółtka z 2 jajek, 2 łyżki stołowe masła, zielenina, sól.

Połowę ziemniaków ugotować, przetrzeć i połączyć z przetartymi pomidorami. Następnie rozprowadzić wywarem mięsnym, posolić do smaku i zagotować. Dołożyć usmażone w maśle, pokrojone w kostkę, pozostałe ziemniaki i marchew. Podprawić masłem i żółtkami roztartymi ze śmietanką. Przed podaniem posypać drobno posiekaną zieleniną.

Oto zupa ziemniaczana

Ziemniaki ze śmietaną i cebulą

8 ziemniaków, 2 cebule, 1 szklanka śmietany, cukier, pieprz, sól.

Ziemniaki ugotować i odparować. Cebulę pokrojoną w pierścienie zmieszać ze śmietaną, doprawić do smaku cukrem, pieprzem i solą, po czym odstawić na pół godziny, a następnie dodać do ugotowanych, gorących ziemniaków.

Ziemniaczanka

10 ziemniaków, 10 jabłek (najlepiej kwaśnych), 500 g krwawej kiszki, 2-3 cebule, słonina, cukier, sól.

Sporządzić puree z ziemniaków. Ugotować jabłka, przetrzeć przez sito, włożyć do puree i całość ubić. Przyprawić solą i cukrem. Roztopić słoninę pokrojoną w kostki i w tym tłuszczu usmażyć rozdrobnioną na pierścienie cebulę i krwawą kiszkę. Podawać z masą sporządzoną z ziemniaków i jabłek.

Ugro po tadżycku

5 ziemniaków, 300 g wołowiny, 3/4 szklanki grochu, 2 cebule, 120 g makaronu, 1 jajko, 100* g włoszczyzny, 2 łyżki stołowe przecieru pomidorowego, 2 łyżki stołowe tłuszczu, 3/4 szklanki zsiadłego mleka, dowolne przyprawy aromatyczne, sól.

Do gotującego się wywaru mięsnego włożyć, uprzednio namoczony, groch, a po 30-40 minutach — ziemniaki, pokrojone na grube kawałki. Następnie dodać makaron, pokrojoną i podsmażoną włoszczyznę, cebulę, pomidory i dowolne przyprawy. Gotować do miękkości. Zaprawić zsiadłym mlekiem i podać z ugotowanym mięsem oraz jajkiem.

Zupa ziemniaczana z pielmieniami z kalmarem

6-7 ziemniaków, 300 g kalmara, 1,5 l wody. 2 marchwie, 2 cebule, 2 łyżki do herbaty pasty pomidorowej, 2 łyżki stołowe masła, 1 szklanka mąki, 1 jajko, pietruszka, zielenina, pieprz, sól.
Ugotować wywar z kalmara. Na topionym maśle przesmażyć 1 cebulę i marchew wraz z pastą pomidorową. Do przecedzonego wywaru włożyć przesmażone warzywa z pastą pomidorową oraz pietruszkę i ziemniaki. Gotować na małym ogniu. Oddzielnie ugotować w osolonej wodzie pielmienie z kalmarem.

Zupa ziemniaczana z rybą po domowemu

6 ziemniaków, 250 g ryby (np. dorsza), 1 marchew, 1 cebula, sól, pieprz, dowolne przyprawy aromatyczne.

Marchew pokrojoną w słomkę ugotować w osolonej wodzie na półmiękko. Dołożyć pokrojone w kawałki ziemniaki oraz cebulę. Zupę zagotować, włożyć do niej sprawioną rybę, pieprz i pozostałe przyprawy. Posolić do smaku i gotować do miękkości.

Zupa puree po japońsku

8 łyżek stołowych puree z ziemniaków, 1 l białego sosu, 2 szklanki wywaru mięsnego, 1/2 szklanki śmietanki, 2 jajka, 50 g chleba, 2 łyżki stołowe masła, sól.

Przygotować puree z ziemniaków i biały sos. Całość rozprowadzić wywarem mięsnym aż do uzyskania konsystencji zupy i podprawić przygotowaną śmietanką i masłem. Podać z grzankami przysmażonymi na maśle.

Zupa ziemniaczana ze szpinakiem

6 średnich ziemniaków, 250 g szpinaku, 2 szklanki śmietanki lub mleka, 2 łyżki stołowe masła, zielenina, sól.

Obrane ziemniaki pokroić i ugotować w osolonej wodzie. Dołożyć posiekany szpinak i zagotować. Dodać śmietankę lub mleko oraz masło i doprowadzić do wrzenia. Przed podaniem posypać drobno posiekaną zieleniną.

Zupa ziemniaczana z grzybami, śliwkami suszonymi i rodzynkami

6 ziemniaków, 20 g suszonych grzybów, 1 cebula, 1 łyżka stołowa mąki, 60 g suszonych śliwek, 60 g rodzynek, 2 łyżki stołowe oleju, sól.

Ugotować i posiekać suszone grzyby, po czym włożyć je do przecedzonego wywaru grzybowego. Posiekaną cebulę podsmażyć na oleju, dodać mąkę, podgrzać przez 5 minut, rozprowadzić wywarem grzybowym, wlać do zupy i zagotować. Dołożyć pokrojone na kawałki ziemniaki, suszone śliwki i rodzynki, a następnie gotować do miękkości.

Zupa ziemniaczana ze świeżymi grzybami i śledziem

4 ziemniaki, 160 g grzybów (najlepiej borowików), 1 marchew, 1 pietruszka, 1 cebula, 1 pomidor, 1 łyżka stołowa tłuszczu, 150 g śledzi, 2 łyżki stołowe śmietany, sól.

Umyte i, posiekane grzyby gotować w osolonej wodzie. Kiedy będą półmiękkie, dołożyć pokrojone w kostkę ziemniaki oraz rozdrobnione i przesmażone na tłuszczu marchew, cebulę, filety ze świeżych śledzi, pomidor i pietruszkę. Gotować do miękkości. Podać ze śmietaną.